Przemysł spożywczy staje przed nowymi wyzwaniami, związanymi ze wzrostem świadomości konsumentów w kwestii jedzenia. Stawianie na jakość i bezpieczeństwo żywności w dobie walki o klienta staje się sprawą priorytetową. Jak wygląda to w praktyce? Zapraszamy do lektury artykułu.

Współcześnie, gospodarka wielu krajów zmienia się dynamicznie w skutek globalizacji i związanej z nią ogromnej konkurencji, również w sektorze spożywczym. Wiąże się to z ciągłą koniecznością angażowania przedsiębiorstw w zaspokajanie potrzeb klientów, by utrzymać dobrą pozycję na rynku. Największe szanse na powodzenie mają przedsiębiorstwa, które oferują produkty nie tylko w konkurencyjnej cenie, ale przede wszystkim wyróżniające się wysoką jakością swoich produktów. Zatem owa jakość może stać się źródłem przewagi konkurencyjnej i doskonałym narzędziem w walce o klienta. Jednakże, czym jest wspomniana jakość, szczególnie w odniesieniu do żywności? Definicja jakości nie jest jednoznaczna.
Oto kilka przykładów:
W zakresie wspomnianych definicji, w odniesieniu do żywności można wyróżnić trzy główne składowe jakości, tj. zdrowotność, atrakcyjność sensoryczna oraz dyspozycyjność. Z punktu bezpieczeństwa konsumentów, najistotniejsza wydaje się pierwsza z nich – zdrowotność – rozumiana jako wartość odżywcza, dietetyczna i kaloryczna oraz bezpieczeństwo dla zdrowia. Konieczne są zatem działania, które ograniczą do minimum możliwość wprowadzenia do obrotu żywności zagrażającej zdrowiu lub życiu konsumentów. Nadzór nad produkcją, przetwarzaniem i obrotem żywności w Polsce, w szczególności nad jej jakością zdrowotną, opiera się na działaniu dwóch podstawowych systemów kontroli: zewnętrznej (prowadzonej przez organy administracji państwowej) oraz wewnętrznej (realizowanej w każdym zakładzie sektora spożywczego).
Wdrożenie systemów zarządzania jakością w przedsiębiorstwach przemysłu spożywczego powinno wpływać na zwiększenie poziomu zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego żywności i jej jakości oraz na zmniejszeniu ryzyka. Podstawy regulacji prawnych obejmujących swoim zakresem zagadnienia jakości i bezpieczeństwa żywności stanowią wymogi krajowe i Unii Europejskiej. Ich zapisy obejmują cały łańcuch żywnościowy „od pola do stołu”, tj. poruszają zagadnienia związane z uprawą roślin i hodowlą zwierząt, przez przetwórstwo, aż do dystrybucji gotowego wyrobu, włączając w to opakowania czy materiały pomocnicze. W krajach Unii Europejskiej wprowadzono prawne regulacje dotyczące produkcji i obrotu żywnością. Zgodnie z aktualnym statusem prawnym w Polsce, istnieje obowiązek stosowania systemów zapewniania jakości. Stały się one zatem obligatoryjne.
Podstawowymi, obligatoryjnymi systemami zarządzania jakością żywności, stosowanymi w przemyśle spożywczym są:
– Dobra Praktyka Higieniczna (GHP), określająca działania, które muszą być podjęte oraz warunki higieniczne, jakie muszą być spełnione i kontrolowane na wszystkich etapach produkcji lub obrotu, aby zapewnić bezpieczeństwo zdrowotne żywności;
– Dobra Praktyka Produkcyjna (GMP), wyznaczająca działania oraz warunki, które muszą być spełnione, aby produkcja żywności (w tym wykorzystywane materiały) odbywała się w sposób zapewniający właściwą jakość zdrowotną żywności, zgodnie z jej przeznaczeniem;
– System Analizy Zagrożeń i Krytycznego Punktu Kontrolnego (HACCP), normujący proces postępowania, ukierunkowany na zapewnienie bezpieczeństwa żywności poprzez identyfikację i oszacowanie skali zagrożeń z punktu widzenia jakości żywności oraz ryzyka wystąpienia tych zagrożeń na wszystkich etapach cyklu produkcyjnego i obrotu żywnością; określa on także metody ograniczania zagrożeń oraz ustalenia działań naprawczych.

Przedsiębiorstwa przemysłu spożywczego coraz chętniej inwestują we wdrożenie nieobligatoryjnych systemów zarządzania jakością. Oto przykłady kilku z nich:
W tym miejscu warto wspomnieć także o nieobligatoryjnym systemie zapewnienia bezpieczeństwa żywności dla pierwotnej produkcji rolnej – GlobalGAP. Swoim zakresem obejmuje on cały proces produkcyjny od wysiania bądź wysadzenia roślin do gruntu, poprzez pielęgnację, zbiory płodów, aż do obsługi produktu końcowego (np.: przechowywanie, pakowanie, konfekcjonowanie). Obecnie jest jednym z najczęściej wybieranych systemów wśród producentów/dostawców świeżych owoców i warzyw.
Źródło:
1. Luning, P. A., Marcelis, W. J., & Jongen, W. M. F. (2005). Zarządzanie jakością żywności: ujęcie technologiczno-menedżerskie. Wydawnictwa Naukowo-Techniczne. Warszawa
2. Zalewski, R. I. (2008). Zarządzanie jakością w produkcji żywności. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej. Poznań.
3. Trziszka, T. (2009). Zarządzanie jakością i bezpieczeństwem żywności. Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego, Wrocław
4. Łunarski, J. (2012). Zarządzanie jakością: standardy i zasady. Wydawnictwa Naukowo-Techniczne. Warszawa.
5. Rosak-Szyrocka, J., & Abbase, A. A. (2020). Quality management and safety of food in HACCP system aspect. Production Engineering Archives, 26(2), 50-53.
6. Awuchi, C. G. (2023). HACCP, quality, and food safety management in food and agricultural systems. Cogent Food & Agriculture, 9(1), 2176280.
***
[Cykl „Poznaj świat nauki o żywności” to seria artykułów popularnonaukowych przygotowywanych przez naukowców z Wydziału Nauk o Żywności i Biotechnologii Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie].
ul. Akademicka 13, 20-950 Lublin
NIP 712 010 37 75
REGON 000001896
e-Doręczenia: AE:PL-92700-40162-VCRBJ-25
ePUAP: /UP-Lublin/SkrytkaESP
Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie w swoich serwisach stosuje pliki cookies (tzw. „ciasteczka”) m.in. w celu ulepszania treści, czy zbierania danych dotyczących ruchu na stronie. Każdy użytkownik może sam decydować o tym, czy dopuszcza pliki cookies, ustawiając odpowiednio swoją przeglądarkę. Aby wyłączyć pliki cookies na stronie up.lublin.pl, kliknij „Nie wyrażam zgody”. Więcej informacji na ten temat na naszej stronie „Pliki Cookies”.
Skonfiguruj zgody
Niezbędne pliki cookie umożliwiają podstawowe funkcje i są konieczne do prawidłowego działania witryny.
Google Tag Manager upraszcza zarządzanie tagami marketingowymi w witrynie bez konieczności wprowadzania zmian w kodzie.
Polityka prywatności: business.safety.google (opens in a new window)
Te pliki cookie służą do obsługi funkcji logowania w tej witrynie
Pliki cookie służące do celów statystycznych gromadzą informacje w sposób anonimowy. Informacje te pomagają nam zrozumieć, w jaki sposób odwiedzający korzystają z naszej witryny.
Google Analytics to zaawansowane narzędzie, które śledzi i analizuje ruch w witrynie.
Polityka prywatności: business.safety.google (opens in a new window)
Pliki cookie służące do celów marketingowych są wykorzystywane do śledzenia użytkowników odwiedzających witryny internetowe. Ich celem jest wyświetlanie reklam, które są istotne i interesujące dla poszczególnych użytkowników.
Facebook Pixel to narzędzie analityczne, które śledzi ruch w witrynie internetowej i sporządza na jego temat raporty.
Polityka prywatności: www.facebook.com (opens in a new window)
Więcej informacji na temat plików cookie znajduje się na stronie „Pliki Cookies”