Święta Wielkanocne to okres, w którym jajka niepodzielnie królują na polskich stołach. Czy jednak powinniśmy liczyć ich ilość na talerzu? Czy w mitach na temat jajek znajdziemy ziarno prawdy? O tych i innych kwestiach rozmawiamy dziś z prof. dr hab. Pawłem Glibowskim z Wydziału Nauk o Żywności i Biotechnologii Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie, kierownikiem Poradni Dietetycznej oraz wiceprzewodniczącym Warszawskiego oddziału Polskiego Towarzystwa Nauk Żywieniowych.

Zuzanna Skwarek, Dział Rekrutacji i Promocji: Święta tuż-tuż, a wraz z nimi wiele potraw z jajkami w roli głównej. Czy powinniśmy zwracać szczególną uwagę na ich ilość w diecie?
Prof. dr hab. Paweł Glibowski: W okresie świątecznym osoby zdrowe mogą pozwolić sobie na pełną swobodę. Kilka dni wzmożonego spożycia jajek nie wpłynie negatywnie na organizm. Oczywiście są wyjątki – osoby z chorobami nerek, szczególnie poddawane dializom, muszą bezwzględnie przestrzegać zaleceń dietetycznych. Podobnie jak chorzy na cukrzycę kontrolują poziom cukru, tak oni muszą pilnować podaży białka.
Z.S.: A co z osobami, którym zaleca się ograniczanie jajek, na przykład przy chorobach układu krążenia?
P.G.: W ich przypadku ograniczenia wynikają głównie z zawartości cholesterolu – jedno jajko może zawierać około 200 mg tej substancji. Dla osób z określonymi schorzeniami dzienne limity wynoszą zwykle 200–300 mg. Dlatego już jedno jajko praktycznie ten limit wyczerpuje. Zdrowe osoby, tych limitów nie mają.
Z.S.: Czyli jajka są wartościowym elementem diety?
P.G.: Zdecydowanie tak. To źródło pełnowartościowego białka oraz wielu witamin, zwłaszcza z grupy B – B12, B2, kwasu foliowego – a także witaminy D. Zawierają również żelazo, szczególnie w żółtku. Choć jedno jajko nie pokryje całodziennego zapotrzebowania, może dostarczyć istotną jego część. To szczególnie ważne dla osób ograniczających spożycie mięsa.
Z.S.: A co z przechowywaniem jajek? Czy wraz z czasem tracą swoje wartości odżywcze?
P.G.: To bardzo dobre pytanie. Oczywiście, jajka również posiadają datę przydatności, ale dotyczy ona przechowywania w temperaturze otoczenia. Trzymanie ich w lodówce możne znacznie przedłużyć czas przydatności, procesy psucia zachodzą znacznie wolniej. Jeśli chodzi o składniki odżywcze to nie „ulatniają się” wraz z czasem, chyba, że jajko ulegnie zepsuciu. Kluczowa jest czujność i zdrowy rozsądek.
Z.S.: Na sklepowych półkach widzimy różne oznaczenia jaj – z chowu klatkowego, ściółkowego, z wolnego wybiegu. Czy to ma znaczenie?
P.G.: Ma, i to duże. Jajka od kur z wolnego wybiegu są zazwyczaj bardziej wartościowe – kury mają dostęp do świeżego powietrza i pokarmu, a to sprawia, że ich jajka zawierają więcej składników odżywczych. Różnice nie są ogromne, ale zauważalne. Poza tym wybór takich produktów wspiera dobrostan zwierząt. Jajka z chowu klatkowego również mają wartość odżywczą, ale jeśli mamy wybór, warto sięgać po te lepszej jakości.
Z.S.: Czy nasz wiek ma znaczenie, jeśli chodzi o spożycie jajek?
P.G.: Nie wprost. Najważniejsza jest ogólna jakość diety i odpowiednia ilość białka. Młode organizmy, które się rozwijają, rzeczywiście potrzebują go więcej, ale nie ma sztywnych norm dotyczących liczby jajek dla różnych grup wiekowych. Kluczowa jest równowaga – zarówno między białkiem zwierzęcym i roślinnym, jak i między różnymi produktami.
Z.S.: Wciąż popularne jest przekonanie, że nie powinno się jeść więcej niż dwóch jajek tygodniowo, z uwagi na cholesterol. To prawda?
P.G.: To całkowity mit. Aktualne normy żywienia dla populacji Polski nie wprowadzają limitów cholesterolu dla osób zdrowych. Co więcej, tylko 20–40% cholesterolu we krwi pochodzi z diety – reszta jest produkowana przez organizm. Kluczowym czynnikiem podnoszącym jego poziom są raczej tłuszcze nasycone i nadmiar cukrów, a nie same jajka. Jako ciekawostkę powiem, że naukowcy odkryli, że osoby, które spożywają dużo jajek, ale nie mają w swojej diecie dużej ilości mięsa, czy właśnie cukrów, mają właściwy poziom cholesterolu.
Z.S.: W jakiej formie najlepiej spożywać jajka?
P.G.: Zalecana jest obróbka termiczna – spożywanie surowych jaj wiąże się z ryzykiem mikrobiologicznym i gorszą przyswajalnością niektórych składników. Najlepsze są jajka gotowane na miękko, sadzone czy jajecznica – czyli krótko poddane obróbce cieplnej. Nadmierne smażenie może nieco obniżyć ich wartość, ale to już drobne różnice.
Z.S.: Na koniec, być może najważniejsze pytanie – czy Pan lubi jajka?
P.G.: Bardzo. Właściwie w każdej postaci. Jajko to prawdziwy cud natury – niezwykle prosty, a jednocześnie fascynujący produkt. A jeśli ktoś miał okazję trzymać w ręku świeżo zniesione, jeszcze ciepłe jajko – wie, jak niezwykłe to doświadczenie, zwłaszcza dla dzieci.
Z.S.: Dziękuję za rozmowę.
P.G.: Dziękuję również.
ul. Akademicka 13, 20-950 Lublin
NIP 712 010 37 75
REGON 000001896
e-Doręczenia: AE:PL-92700-40162-VCRBJ-25
ePUAP: /UP-Lublin/SkrytkaESP
Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie w swoich serwisach stosuje pliki cookies (tzw. „ciasteczka”) m.in. w celu ulepszania treści, czy zbierania danych dotyczących ruchu na stronie. Każdy użytkownik może sam decydować o tym, czy dopuszcza pliki cookies, ustawiając odpowiednio swoją przeglądarkę. Aby wyłączyć pliki cookies na stronie up.lublin.pl, kliknij „Nie wyrażam zgody”. Więcej informacji na ten temat na naszej stronie „Pliki Cookies”.
Skonfiguruj zgody
Niezbędne pliki cookie umożliwiają podstawowe funkcje i są konieczne do prawidłowego działania witryny.
Google Tag Manager upraszcza zarządzanie tagami marketingowymi w witrynie bez konieczności wprowadzania zmian w kodzie.
Polityka prywatności: business.safety.google (opens in a new window)
Te pliki cookie służą do obsługi funkcji logowania w tej witrynie
Pliki cookie służące do celów statystycznych gromadzą informacje w sposób anonimowy. Informacje te pomagają nam zrozumieć, w jaki sposób odwiedzający korzystają z naszej witryny.
Google Analytics to zaawansowane narzędzie, które śledzi i analizuje ruch w witrynie.
Polityka prywatności: business.safety.google (opens in a new window)
Pliki cookie służące do celów marketingowych są wykorzystywane do śledzenia użytkowników odwiedzających witryny internetowe. Ich celem jest wyświetlanie reklam, które są istotne i interesujące dla poszczególnych użytkowników.
Facebook Pixel to narzędzie analityczne, które śledzi ruch w witrynie internetowej i sporządza na jego temat raporty.
Polityka prywatności: www.facebook.com (opens in a new window)
Więcej informacji na temat plików cookie znajduje się na stronie „Pliki Cookies”