Zboża odgrywają kluczową rolę w żywieniu człowieka już od początku istnienia rolnictwa. Potrzeby żywieniowe stale rosnącej populacji ludzi, która do 2050 roku ma osiągnąć poziom pomiędzy 8.1 a 10.6 miliardów, stanowią ogromne wyzwanie zarówno dla hodowców, jak i naukowców.
Osiągnięcie wysokiego poziomu plonowania przy zachowaniu zdrowotności roślin jest bardzo dużym problemem w obliczu zachodzących zmian klimatycznych. Tym bardziej, że zmiany zachodzące w otaczającym nas środowisku, w szczególności dotyczące wzrostu temperatury, czy zmian wilgotności powietrza sprzyjają rozwojowi patogenów grzybowych.
Najważniejszymi patogenami biotroficznymi zbóż są grzyby z rodziny mączniakowatych (Erysphaceae), wywołujące mączniaka prawdziwego zbóż i traw oraz rodziny rdzowatych (Pucciniaceae), które wywołują choroby zwane rdzami. Choroby powodowane przez grzyby biotraficzne skutkują ogromnymi stratami w plonach. Zainfekowane rośliny mają m.in. ograniczoną możliwość prowadzenia procesu fotosyntezy oraz zwiększoną intensywność transpiracji, co w przypadku roślin zbożowych prowadzi do spadku liczby i masy ziarniaków. Konsekwencją wystąpienia chorób grzybowych są ogromne straty ekonomiczne wynikające zarówno ze spadku ilości plonów, ale również z konieczności stosowania chemicznych środków ochrony roślin. Nadmierne lub niewłaściwe stosowanie fungicydów może prowadzić do problemów środowiskowych i zdrowotnych. Dlatego też poszukuje się biologicznych metod pozwalających na ochronę roślin przed atakiem patogenów grzybowych.
Objawy mączniaka prawdziwego zbóż i traw na liściach owsa (A.sativa L.)Zgodnie z zasadami integrowanej ochrony roślin, jedną z metod pozwalających na ograniczanie i kontrolowanie występowania patogenów grzybowych powodujących straty plonów roślin uprawnych jest stosowanie odmian posiadających w swoim genomie efektywne geny odporności.
Rdza koronowa wywołana przez Puccinia coronata
Mączniak prawdziwy zbóż i traw wywołany przez Blumeria graminis f.sp. avenaeDoskonałym źródłem odporności są dzikie gatunki spokrewnione z formami uprawnymi. Dzięki zdolnościom adaptacyjnym wykształciły one mechanizmy pozwalające na ochronę przed atakiem biotroficznych patogenów grzybowych. Poszukiwanie źródeł odporności wśród dzikich gatunków jest pierwszym etapem prac związanych z wprowadzaniem nowych genów do form uprawnych. Do identyfikacji odporności można wykorzystać np. testy żywiciel-patogen, ocenę stopnia porażenia siewek lub ocenę porażenia w stadium rośliny dorosłej. Ważnym aspektem prac jest ocena efektywności zidentyfikowanego źródła odporności w różnych warunkach geograficznych. Ma to na celu określenie czy odporność zidentyfikowana w dzikim genotypie będzie efektywna w czasie i w różnych warunkach klimatycznych. Kolejnym krokiem jest ocena podłoża genetycznego oraz sposobu dziedziczenia zidentyfikowanego źródła odporności. Analiza taka ułatwi wybór metody transferu genu do form uprawnych. Geny warunkujące odporność na patogeny biotroficzne można wprowadzić do form uprawnych na drodze krzyżowań. Jest to jedna z najprostszych i najbardziej efektywnych metod transferu genów. Poprzez odpowiedni dobór krzyżowań można w szybki sposób wzbogacić odmianę uprawną w gen odporności. Krzyżowania umożliwiają również piramidyzację genów, czyli łączenie kilku efektywnych genów odporności w jednym genotypie, co pozwala uzyskać odmiany o szerokim spektrum odporności.
Testy szalkowe typu żywiciel-patogen pozwalające zidentyfikować genotypy odporne na dany patogen.Geny odporności na biotroficzne patogeny grzybowe zidentyfikowane w dzikich gatunkach spokrewnionych z formami uprawnymi wykorzystano między innymi do podniesienia odporności pszenicy, jęczmienia, żyta czy owsa. Dawcami genów odporności były między innymi takie dzikie gatunki jak Triticum dicoccoides, Triticum turgidum czy Triticum monococcum w hodowli pszenicy, Secale montanum i Secale vavilovii u hodowli żyta, Hordeum bulbosum w hodowli jęczmienia oraz Avena sterilis, Avena byzantina czy Avena magna w hodowli owsa.
ul. Akademicka 13, 20-950 Lublin
NIP 712 010 37 75
REGON 000001896
e-Doręczenia: AE:PL-92700-40162-VCRBJ-25
ePUAP: /UP-Lublin/SkrytkaESP
Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie w swoich serwisach stosuje pliki cookies (tzw. „ciasteczka”) m.in. w celu ulepszania treści, czy zbierania danych dotyczących ruchu na stronie. Każdy użytkownik może sam decydować o tym, czy dopuszcza pliki cookies, ustawiając odpowiednio swoją przeglądarkę. Aby wyłączyć pliki cookies na stronie up.lublin.pl, kliknij „Nie wyrażam zgody”. Więcej informacji na ten temat na naszej stronie „Pliki Cookies”.
Skonfiguruj zgody
Niezbędne pliki cookie umożliwiają podstawowe funkcje i są konieczne do prawidłowego działania witryny.
Google Tag Manager upraszcza zarządzanie tagami marketingowymi w witrynie bez konieczności wprowadzania zmian w kodzie.
Polityka prywatności: business.safety.google (opens in a new window)
Te pliki cookie służą do obsługi funkcji logowania w tej witrynie
Pliki cookie służące do celów statystycznych gromadzą informacje w sposób anonimowy. Informacje te pomagają nam zrozumieć, w jaki sposób odwiedzający korzystają z naszej witryny.
Google Analytics to zaawansowane narzędzie, które śledzi i analizuje ruch w witrynie.
Polityka prywatności: business.safety.google (opens in a new window)
Pliki cookie służące do celów marketingowych są wykorzystywane do śledzenia użytkowników odwiedzających witryny internetowe. Ich celem jest wyświetlanie reklam, które są istotne i interesujące dla poszczególnych użytkowników.
Facebook Pixel to narzędzie analityczne, które śledzi ruch w witrynie internetowej i sporządza na jego temat raporty.
Polityka prywatności: www.facebook.com (opens in a new window)
Więcej informacji na temat plików cookie znajduje się na stronie „Pliki Cookies”