Gleba, stanowi podstawę naszego funkcjonowania, dlatego też monitorowanie jej jakości ma kluczowe znaczenie dla przetrwania cywilizacji. Pomocne w tym mogą być m.in. wskaźniki mikrobiologiczne.
Środowisko glebowe to bogaty i złożony ekosystem, charakteryzujący się ogromną bioróżnorodnością. Integralną jego część oraz fundament funkcjonowania stanowią przede wszystkim mikroorganizmy glebowe. Jest to najbardziej zróżnicowana zbiorowość biosfery, w której mieści się co najmniej jedna czwarta całkowitej różnorodności biologicznej Ziemi [1]. Ta ogromna bioróżnorodność sprawia, że drobnoustroje uczestniczą praktycznie we wszystkich kluczowych procesach biologicznych zachodzących w ekosystemach. Są ściśle związane m.in.: z rozkładem materii organicznej, uwalnianiem składników mineralnych, obiegiem składników odżywczych, detoksykacją czy sekwestracją węgla, przez co determinują stabilność i odporność ekosystemów. Wszelkie zmiany w składzie jakościowo-ilościowy mikrobiomu glebowego rzutują na prawidłowe funkcjonowanie ekosystemów [2].

Mikroorganizmy zasiedlające środowisko glebowe nie tylko kształtują je, ale również wykazują dużą wrażliwość nawet na niewielkie zmiany w nim zachodzące. Dlatego ich różnorodność, aktywność biochemiczna oraz enzymatyczna są powszechnie uznawane za czułe wskaźniki stanu gleb. Do najczęściej stosowanych zalicza się: aktywność enzymatyczną, aktywność biochemiczną związaną z przemianami głównych biogenów tj. węgla (C) i azotu (N), analizę różnorodności metabolicznej gleby (CLPP) oraz liczebność i bioróżnorodność populacji bakterii i grzybów.

Do ilościowego określania mikroorganizmów glebowych stosuje się wiele różnych metod, ale znalezienie, jak najbardziej optymalnej jest kwestią dyskusyjną. Jedną z nich jest tzw. ,,metoda płytkowa’’. Dostarcza ona bardzo cennych informacji na temat intensywności rozwoju bakterii i grzybów w glebie, ale posiada również pewne minusy. Liczebność oznaczana tą metodą może być niedoszacowana, ponieważ tylko pewna część drobnoustrojów jest zdolna do wzrostu na podłożach sztucznych [3]. Powszechne jest przekonanie, że techniki molekularne zapewniają dokładniejszy obraz społeczności drobnoustrojów. Jednak powstające obecnie nowe podłoża i warunki hodowli coraz bardziej przypominają naturalne środowisko drobnoustrojów, dlatego też metoda ta pozostaje nadal ważnym narzędziem w izolacji drobnoustrojów [4].

Rys. 1. Jesierska-Tys S. i inni., 2021. [6]Istotnym narzędziem, w monitorowaniu zmian zachodzących w glebie również ściśle związanym z mikrobiomem glebowym jest także aktywność enzymatyczna. Źródłem enzymów w glebie są bowiem głównie mikroorganizmy. Enzymy glebowe to naturalne katalizatory wielu procesów zachodzących w środowisku glebowym, odgrywają ważną rolę w rozkładzie materii organicznej i obiegu składników odżywczych. Uczestniczą w wielu cyklach biogeochemicznych m.in.: w obiegu węgla – dehydrogenazy, β-glukozydaza, azotu – proteaza, uraza; fosforu – fosfatazy, czy siarki – arylosulfataza. Szybka reakcja tego parametru, wywołana różnymi praktykami powoduje, że aktywność enzymatyczna uznawana jest za istotny wskaźnik wykorzystywany w ocenie jakości gleb [7,8]
Parametry aktywności mikroorganizmów mogą służyć m.in. do monitorowania żyzności gleb, procesów degradacji, jak i procesów rewitalizacyjnych środowiska glebowego. Pomiar ich aktywności dostarcza nam również informacji o możliwości ponownego wykorzystywania odpadowej materii organicznej, np. zawartej podłożu po uprawie pieczarek czy w osadzie ściekowym do rekultywacji czy nawożenia gleb [7,8].
Ze względu na różnorodność mikroorganizmów i procesów przez nie przeprowadzanych, związanych z ww. zagadnieniami, jak również wady i zalety, jakie wykazują poszczególne metody (tradycyjne, jak i nowoczesne) wskazane jest wykorzystywanie różnych wskaźników mikrobiologicznych do monitorowania stanu środowiska glebowego.
ul. Akademicka 13, 20-950 Lublin
NIP 712 010 37 75
REGON 000001896
e-Doręczenia: AE:PL-92700-40162-VCRBJ-25
ePUAP: /UP-Lublin/SkrytkaESP
Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie w swoich serwisach stosuje pliki cookies (tzw. „ciasteczka”) m.in. w celu ulepszania treści, czy zbierania danych dotyczących ruchu na stronie. Każdy użytkownik może sam decydować o tym, czy dopuszcza pliki cookies, ustawiając odpowiednio swoją przeglądarkę. Aby wyłączyć pliki cookies na stronie up.lublin.pl, kliknij „Nie wyrażam zgody”. Więcej informacji na ten temat na naszej stronie „Pliki Cookies”.
Skonfiguruj zgody
Niezbędne pliki cookie umożliwiają podstawowe funkcje i są konieczne do prawidłowego działania witryny.
Google Tag Manager upraszcza zarządzanie tagami marketingowymi w witrynie bez konieczności wprowadzania zmian w kodzie.
Polityka prywatności: business.safety.google (opens in a new window)
Te pliki cookie służą do obsługi funkcji logowania w tej witrynie
Pliki cookie służące do celów statystycznych gromadzą informacje w sposób anonimowy. Informacje te pomagają nam zrozumieć, w jaki sposób odwiedzający korzystają z naszej witryny.
Google Analytics to zaawansowane narzędzie, które śledzi i analizuje ruch w witrynie.
Polityka prywatności: business.safety.google (opens in a new window)
Pliki cookie służące do celów marketingowych są wykorzystywane do śledzenia użytkowników odwiedzających witryny internetowe. Ich celem jest wyświetlanie reklam, które są istotne i interesujące dla poszczególnych użytkowników.
Facebook Pixel to narzędzie analityczne, które śledzi ruch w witrynie internetowej i sporządza na jego temat raporty.
Polityka prywatności: www.facebook.com (opens in a new window)
Więcej informacji na temat plików cookie znajduje się na stronie „Pliki Cookies”