{"id":177213,"date":"2025-11-13T09:43:20","date_gmt":"2025-11-13T08:43:20","guid":{"rendered":"https:\/\/up.lublin.pl\/srodowiskowa\/?p=177213"},"modified":"2025-11-13T09:45:38","modified_gmt":"2025-11-13T08:45:38","slug":"bioroznorodnosc-torfianek-w-ekosystemach-lesnych-poleskiego-parku-narodowego-struktura-funkcjonowanie-i-implikacje-do-zmian-klimatu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/up.lublin.pl\/srodowiskowa\/bioroznorodnosc-torfianek-w-ekosystemach-lesnych-poleskiego-parku-narodowego-struktura-funkcjonowanie-i-implikacje-do-zmian-klimatu\/","title":{"rendered":"Bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 torfianek w ekosystemach le\u015bnych Poleskiego Parku Narodowego: struktura, funkcjonowanie i implikacje do zmian klimatu"},"content":{"rendered":"

Tytu\u0142 projektu:<\/strong>\u00a0Bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 torfianek w ekosystemach le\u015bnych Poleskiego Parku Narodowego: struktura, funkcjonowanie i implikacje do zmian klimatu<\/p>\n

 <\/p>\n

Kierownik projektu:<\/strong>\u00a0\u00a0prof. dr hab. Tomasz Mieczan, wykonawca: dr Wojciech P\u0142aska<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o finansowania:\u00a0<\/strong>Fundusz Le\u015bny, Poleski Park Narodowy, Umowa nr NB 0701-3\/2025\/2<\/p>\n

 <\/p>\n

Okres realizacji:\u00a0<\/strong>Od 2025-02-20 do 2025-11-28<\/p>\n

 <\/p>\n

Cel projektu:\u00a0<\/strong>Celem naukowym projektu jest poznanie r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej fito- i zoocenoz zasiedlaj\u0105cych torfianki Poleskiego Parku Narodowego oraz okre\u015blenie kierunk\u00f3w zmian i funkcjonowania tych ekosystem\u00f3w w dobie nasilaj\u0105cych si\u0119 zmian klimatu. Torfianki reprezentuj\u0105ce drobne zbiorniki wodne jako uk\u0142ady modelowe stanowi\u0105 doskona\u0142y poligon badawczy dla szeroko rozumianych bada\u0144 ekologicznych, bada\u0144 z zakresu biologii ewolucyjnej, ochrony przyrody oraz monitoringu globalnych zmian \u015brodowiska Scenariusz globalnego ocieplenia wskazuje, \u017ce szczeg\u00f3lnie drobne zbiorniki mog\u0105 znikn\u0105\u0107 bezpowrotnie. Zbiorniki te stanowi\u0105 natomiast cenne siedlisko dla wielu grup organizm\u00f3w wodnych i wodno-l\u0105dowych. Wci\u0105\u017c jednak niewiele wiadomo o ich w\u0142a\u015bciwo\u015bciach fizyczno-chemicznych wody oraz strukturze biocenoz. Poznanie i lepsze zrozumienie funkcjonowania tych siedlisk jest niezb\u0119dne dla wytyczenia racjonalnych zasad ich ochrony lub opracowania program\u00f3w ich utrzymania i odtwarzania. Za\u0142o\u017cono wi\u0119c, \u017ce w zwi\u0105zku z niewielk\u0105 g\u0142\u0119boko\u015bci\u0105 i powierzchni\u0105 ekosystemy te mog\u0105 by\u0107 szczeg\u00f3lnie wra\u017cliwe na \u015bredni wzrost temperatury, a zmiany w nich wyst\u0119puj\u0105ce niew\u0105tpliwie mog\u0105 mie\u0107 bardziej dynamiczny charakter ni\u017c w ekosystemach jeziornych (hipoteza 1). Cele szczeg\u00f3\u0142owe projektu obejmuj\u0105:<\/p>\n

 <\/p>\n

    \n
  1. Analiz\u0119 w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizycznych i chemicznych w\u00f3d i osad\u00f3w dennych torfianek.<\/li>\n
  2. Analiz\u0119 struktury jako\u015bciowej i ilo\u015bciowej wybranych grup hydrobiont\u00f3w (fito- i zoocenoz: makrofity, fitoplankton, bakterioplankton, ameby skorupkowe, orz\u0119ski, zooplankton, zoobentos, zoopleuston).<\/li>\n
  3. Okre\u015blenie dynamiki zmian ekosystem\u00f3w torfianek na podstawie analiz por\u00f3wnawczych.<\/li>\n<\/ol>\n

     <\/p>\n

    Efekty projektu: <\/strong>efektem ko\u0144cowym projektu jest poznanie w\u0142a\u015bciwo\u015bci fizyczno-chemicznych i biologicznych w\u00f3d i osad\u00f3w dennych torfianek w powi\u0105zaniu z warunkami klimatycznymi oraz opracowanie zasad aktywnej ich ochrony \u2013 utrzymania siedliska i\/lub za\u0142o\u017ce\u0144 renaturalizacji. Wyniki bada\u0144 wskazuj\u0105 na zmiany r\u00f3wnowagi hydrodynamicznej w\u00f3d podziemnych oraz przesuni\u0119cie podziemnych dzia\u0142\u00f3w wodnych i zmiany kierunku przep\u0142ywu w\u00f3d powierzchniowych i podziemnych, co mo\u017ce doprowadzi\u0107 do zmniejszenia obszaru zasilania jezior i do zmniejszenia przep\u0142ywu rzek w obr\u0119bie Poleskiego Parku Narodowego. Zagro\u017ceniem dla ekosystem\u00f3w torfianek s\u0105 i b\u0119d\u0105 w najbli\u017cszej perspektywie czasowej zmiany klimatyczne. W przypadku zmiany wielko\u015bci sumy opad\u00f3w rocznych lub zmian w roz\u0142o\u017ceniu tych opad\u00f3w w czasie mo\u017ce doj\u015b\u0107 do istotnych zaburze\u0144 w tempie obiegu wody w ekosystemach PPN, jednak oszacowanie kierunku tych zmian jest niezmiernie trudne. Jednym z symptom\u00f3w zmian klimatycznych jest wzrost zabarwienia wody, obserwowany w ca\u0142ej Europie, kt\u00f3rego konsekwencj\u0105 jest pogorszenie klimatu \u015bwietlnego oraz zmiany w strukturze sieci troficznych.<\/p>\n

     <\/p>\n

    W celu odbudowy retencji wodnej obszaru Parku niezb\u0119dne s\u0105 systematyczne inwestycje hydrotechniczne. Do najwa\u017cniejszych prac w dotychczasowej ochronie, kt\u00f3re powinny by\u0107 kontynuowane nale\u017cy m.in.:<\/p>\n

    – ograniczanie sp\u0142ywu w\u00f3d roztopowych i deszczowych z Bagna Bubn\u00f3w poprzez budow\u0119 grobli na odp\u0142ywie pomi\u0119dzy miejscowo\u015bciami Zastawie \u2013 Pikulawka oraz wykonanie przetamowa\u0144 na rowach melioracyjnych;<\/p>\n

    – ograniczenie sp\u0142ywu w\u00f3d roztopowych i deszczowych z Bagna Staw poprzez budow\u0119 grobli na odp\u0142ywie z Bagna Staw do Bagna Bubn\u00f3w;<\/p>\n

    – op\u00f3\u017anienie sp\u0142ywu w\u00f3d z torfowiska przy jeziorze Moszne w wyniku budowy grobli ograniczaj\u0105cej odp\u0142yw w\u00f3d w kierunku Jamnik;<\/p>\n

    – wykonanie przegr\u00f3d (groble, punktowe zasypania row\u00f3w, mnichy) na rowach melioracyjnych spowolniaj\u0105cych odp\u0142yw wody: Bagno Staw, Bagno Bubn\u00f3w, nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce punktowe przetamowania\/wyp\u0142ycania row\u00f3w doprowadzaj\u0105 do \u201enaturalnego\u201d zamulania i zarastania g\u0142\u0119bokich row\u00f3w, je\u015bli pi\u0119trzenia wykonane s\u0105 co kilkadziesi\u0105t\/kilkaset metr\u00f3w (kaskadowo) powoduj\u0105 utrzymanie wody tak\u017ce w g\u00f3rnych odcinkach ciek\u00f3w\/row\u00f3w melioracyjnych \u2013 jest to najbardziej optymalny spos\u00f3b spowolnienia odp\u0142ywu w\u00f3d powierzchniowych, zarazem stosunkowo ma\u0142o kosztowny;<\/p>\n

     <\/p>\n

    Z przeprowadzonych bada\u0144 wynika, \u017ce znaczne wahania poziomu wody wynikaj\u0105ce z niedoboru opad\u00f3w atmosferycznych powoduj\u0105 przyspieszenie procesu zarastania torfianek, szczeg\u00f3lnie w rejonie Lipniaka. Obecny kszta\u0142t misy, w tym niewielka g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 i powierzchnia tych zbiornik\u00f3w sprawia, \u017ce ulegaj\u0105 one wysychaniu. Por\u00f3wnuj\u0105c obecne wyniki bada\u0144 z badaniami z ubieg\u0142ych\u00a0 dziesi\u0119cioleci mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107 bardzo wyra\u017any wzrost powierzchni pokrycia i nieznaczny wzrost zag\u0119szczenia ro\u015blinno\u015bci wodno-torfowiskowej i\/lub szuwarowej (torfianki po\u0142o\u017cone na Bagnie Bubn\u00f3w), kt\u00f3ra w obecnej chwili pokrywa wi\u0119kszo\u015b\u0107 powierzchni torfianek. Dzia\u0142ania takie wydaj\u0105 si\u0119 by\u0107 uzasadnione obserwacjami torfianki Podkara\u015bne, kt\u00f3ra zosta\u0142a kilkana\u015bcie lat temu poddana zabiegom pog\u0142\u0119biania w spos\u00f3b nadaj\u0105cy zr\u00f3\u017cnicowan\u0105 g\u0142\u0119boko\u015b\u0107 misie zbiornika. Skutkuje to wyra\u017anym wzrostem bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci i zwi\u0119kszeniu odporno\u015bci na niekorzystne warunki hydrologiczne wyst\u0119puj\u0105ce w ostatnich latach w tym rejonie. Na podstawie tych obserwacji wydaje si\u0119, \u017ce nale\u017cy rozwa\u017cy\u0107 niewielk\u0105 przebudow\u0119 zbiornik\u00f3w w rejonie Lipniaka, kt\u00f3ra powinna uwzgl\u0119dnia\u0107 pog\u0142\u0119bienie ich misy celem zmniejszenia dynamiki sukcesji i ich zarastania. Pog\u0142\u0119bienie to powinno uwzgl\u0119dnia\u0107 wykonanie nier\u00f3wnomiernych \u201ezag\u0142\u0119bie\u0144\u201d w misie zbiornik\u00f3w w celu zachowania retencji i nie doprowadzania do ca\u0142kowitego ich zanikania przy niskich stanach w\u00f3d. <\/em>Ponadto powinno si\u0119 ograniczy\u0107 nadmierny rozrost ro\u015blinno\u015bci wynurzonej, w tym wycinanie trzciny w bezpo\u015brednim s\u0105siedztwie torfianek zlokalizowanych na Bagnie Bubn\u00f3w. Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce usuwanie ro\u015blinno\u015bci wynurzonej nie powinno by\u0107 ca\u0142kowite, bowiem jej obecno\u015b\u0107 jest niezb\u0119dna w tworzeniu mikrosiedlisk dla wielu grup organizm\u00f3w.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Tytu\u0142 projektu:\u00a0Bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 torfianek w ekosystemach le\u015bnych Poleskiego Parku Narodowego: struktura, funkcjonowanie i implikacje do zmian klimatu   Kierownik projektu:\u00a0\u00a0prof. dr hab. Tomasz Mieczan, wykonawca: dr Wojciech P\u0142aska     \u0179r\u00f3d\u0142o finansowania:\u00a0Fundusz Le\u015bny, Poleski Park Narodowy, Umowa nr NB 0701-3\/2025\/2   Okres realizacji:\u00a0Od 2025-02-20 do 2025-11-28   Cel projektu:\u00a0Celem naukowym projektu jest poznanie r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej fito- […]<\/p>\n","protected":false},"author":202,"featured_media":1680,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[11],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/srodowiskowa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/177213"}],"collection":[{"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/srodowiskowa\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/srodowiskowa\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/srodowiskowa\/wp-json\/wp\/v2\/users\/202"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/srodowiskowa\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=177213"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/srodowiskowa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/177213\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":177220,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/srodowiskowa\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/177213\/revisions\/177220"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/srodowiskowa\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1680"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/srodowiskowa\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=177213"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/srodowiskowa\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=177213"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/srodowiskowa\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=177213"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}