{"id":148870,"date":"2023-12-04T08:09:07","date_gmt":"2023-12-04T07:09:07","guid":{"rendered":"https:\/\/up.lublin.pl\/foodscience\/?p=148870"},"modified":"2023-12-21T10:06:08","modified_gmt":"2023-12-21T09:06:08","slug":"pierwsza-kawa-z-rana-czyli-drugie-oblicze-uzywki-cykl-poznaj-swiat-nauki-o-zywnosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/up.lublin.pl\/foodscience\/pierwsza-kawa-z-rana-czyli-drugie-oblicze-uzywki-cykl-poznaj-swiat-nauki-o-zywnosci\/","title":{"rendered":"Pierwsza kawa z rana, czyli drugie oblicze u\u017cywki. Cykl “Poznaj \u015bwiat nauki o \u017cywno\u015bci”"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t
\n\t

Pierwsza kawa z rana, czyli drugie oblicze u\u017cywki. Cykl “Poznaj \u015bwiat nauki o \u017cywnos\u0107i”<\/span><\/h3>\n

Chyba niewiele os\u00f3b wyobra\u017ca sobie dzie\u0144 bez fili\u017canki kawy. Problematyczne wydaj\u0105 si\u0119 zw\u0142aszcza poranki\u2026. Kawa niczym dr Jekyll i mister Hyde ma dwa oblicza. Jedno to fakt, i\u017c od lat zajmuje istotne miejsce na li\u015bcie tzw. u\u017cywek, druga \u2013 zaszczytne miejsce na li\u015bcie pokarm\u00f3w prozdrowotnych. I to r\u00f3wnocze\u015bnie. W\u0105tpliwo\u015bci rozwieje kolejny artyku\u0142 z cyklu “Poznaj \u015bwiat nauki o \u017cywno\u015bci”<\/strong><\/p>\n

U\u017cywka<\/strong> \u2013 substancja, nieb\u0119d\u0105ca lekiem lub substancj\u0105 maj\u0105c\u0105 znaczenie farmakologiczne, ale wywieraj\u0105ca okre\u015blony wp\u0142yw na organizm (najcz\u0119\u015bciej na o\u015brodkowy uk\u0142ad nerwowy) lub produkt zawieraj\u0105cy takie substancje, na przyk\u0142ad: kawa, kakao, herbata itp. U\u017cywki mog\u0105 by\u0107 przyjmowane z powodu uzale\u017cnienia (alkohol, nikotyna, narkotyki ) lub z ch\u0119ci wykorzystania w\u0142a\u015bciwo\u015bci u\u017cywki (np. kofeina zawarta w kawie dla pobudzenia, w niekt\u00f3rych przypadkach szukanie inspiracji w substancjach psychoaktywnych).<\/p>\n

R\u00f3wnocze\u015bnie fili\u017canka kawy to wprost skarbnica bioaktywnych zwi\u0105zk\u00f3w (zidentyfikowano ich oko\u0142o 1500 rodzaj\u00f3w). Najwa\u017cniejszymi z nich, oczywi\u015bcie opr\u00f3cz kofeiny, s\u0105 zwi\u0105zki fenolowe, zw\u0142aszcza kwasy hydroksycynamonowe. Wykazuj\u0105 one wielokierunkow\u0105 aktywno\u015b\u0107 przeciwutleniaj\u0105c\u0105; poprzez hamowanie powstawania rodnik\u00f3w lipidowych, przerywanie propagacji \u0142a\u0144cuchowych reakcji autooksydacji i wygaszanie tlenu singletowego mog\u0105 by\u0107 inhibitorami reakcji wolnorodnikowych, dzia\u0142aj\u0105 jako czynniki redukuj\u0105ce, jako zwi\u0105zki chelatuj\u0105ce jony metali przej\u015bciowych oraz jako inhibitory enzym\u00f3w prooksydacyjnych. Dane epidemiologiczne wskazuj\u0105 na istotny zwi\u0105zek mi\u0119dzy regularnym piciem kawy a zmniejszonym ryzykiem wyst\u0105pienia cukrzycy typu 2, raka w\u0105troby i b\u0142ony \u015bluzowej trzonu macicy oraz raka jelita grubego. W wiele z tych zaburze\u0144 zaanga\u017cowany jest stres oksydacyjny wynikaj\u0105cy z nadprodukcji reaktywnych form tlenu (RFT). Do obrony przed RFT organizm wykorzystuje w\u0142asny uk\u0142ad enzymatyczny oraz przeciwutleniacze endogenne, kt\u00f3re efektywnie mo\u017cna wspomaga\u0107 poprzez suplementacj\u0119 przeciwutleniaczami egzogennymi. Dlatego te\u017c konsumpcja \u017cywno\u015bci i napoj\u00f3w o wysokiej zawarto\u015bci zwi\u0105zk\u00f3w fenolowych wi\u0105\u017ce si\u0119 z zapobieganiem chorobom wie\u0144cowym, nowotworom i innym, tzw. przewlek\u0142ym chorobom niezaka\u017anym (kiedy\u015b zwanymi chorobami cywilizacyjnymi).<\/p>\n

Czy tytu\u0142owa pierwsza kawa z rana mo\u017ce by\u0107 jeszcze lepsza? I jeszcze bardziej korzystnie oddzia\u0142ywa\u0107 na nasz, szeroko poj\u0119ty, dobrostan? Jak ju\u017c wspomniano, kawa sama w sobie zawiera wiele cennych sk\u0142adnik\u00f3w, ale mo\u017ce warto by\u0142oby pokusi\u0107 si\u0119 o lekk\u0105 modyfikacj\u0119 tej standardowej fili\u017canki ma\u0142ej czarnej? A je\u015bli by tak doda\u0107 odrobin\u0119 przypraw, kt\u00f3re opr\u00f3cz poprawy walor\u00f3w smakowych znacz\u0105co zwi\u0119ksz\u0105 potencja\u0142 antyoksydacyjny – cynamonu, kardamonu, imbiru, chili? Przypraw bardzo popularnych, aromatycznych i co wa\u017cne- doskonale komponuj\u0105cych si\u0119 z kaw\u0105\u2026
Przyprawy i zio\u0142a s\u0105 dodawane do \u017cywno\u015bci od czas\u00f3w staro\u017cytnych, nie tylko jako \u015brodki smakowe, ale r\u00f3wnie\u017c jako substancje lecznicze i konserwanty. Prozdrowotne dzia\u0142anie przypraw wynika z unikalnego profilu metabolit\u00f3w wt\u00f3rnych, w tym zwi\u0105zk\u00f3w fenolowych.<\/p>\n

\"ziarna<\/p>\n

zdj\u0119cie: pixabay<\/p>\n

Znane i opisane s\u0105 interakcje pomi\u0119dzy lekami a \u017cywno\u015bci\u0105, nasuwa si\u0119 wi\u0119c pytanie, czy podobna sytuacja nie ma miejsca gdy \u0142\u0105czymy r\u00f3\u017cne produkty spo\u017cywcze staraj\u0105c si\u0119 urozmaici\u0107 nasz\u0105 diet\u0119? Czy zwi\u0105zki bioaktywne wchodz\u0105 ze sob\u0105 w jakie\u015b interakcje? Czy opr\u00f3cz walor\u00f3w smakowych, mo\u017cemy w ten spos\u00f3b modulowa\u0107 tak\u017ce w\u0142a\u015bciwo\u015bci biologiczne?<\/p>\n

Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce oddzia\u0142ywania synergistyczne maj\u0105 zasadnicze znaczenie w fitomedycynie i pozwalaj\u0105 wyja\u015bni\u0107 skuteczno\u015b\u0107 pozornie niskich dawek sk\u0142adnik\u00f3w aktywnych np. w produktach zio\u0142owych. Poj\u0119cie to oznacza, \u017ce w ca\u0142o\u015bci oczyszczony lub cz\u0119\u015bciowo oczyszczony ekstrakt z ro\u015bliny ma przewag\u0119 nad jednym wyizolowanym sk\u0142adnikiem, czyli interakcja wielu substancji daje skuteczniejszy efekt, ni\u017c suma oddzielnych dzia\u0142a\u0144 zwi\u0105zk\u00f3w sk\u0142adowych. Mo\u017ce to skutkowa\u0107 mi\u0119dzy innymi zwi\u0119kszonym efektem terapeutycznym, zmniejszeniem efekt\u00f3w ubocznych lub wywo\u0142ywa\u0107 oba rezultaty jednocze\u015bnie. Antagonizm jest poj\u0119ciem znacznie \u0142atwiejszym do zdefiniowania i oznacza, \u017ce interakcja zwi\u0105zk\u00f3w daje wynik mniejszy, ni\u017c oczekiwany.<\/p>\n

I tu zrodzi\u0142 si\u0119 pomys\u0142 na badania interakcji pomi\u0119dzy bioaktywnymi zwi\u0105zkami zawartymi w kawie oraz w wymienionych przyprawach. Na pierwszy ogie\u0144 kawa z cynamonem. Badania wykaza\u0142y, \u017ce zwi\u0105zki odpowiedzialne za w\u0142a\u015bciwo\u015bci antyoksydacyjne ekstrakt\u00f3w kawy i cynamonu dzia\u0142a\u0142y antagonistycznie- a co za tym idzie- dodatek cynamonu do kawy obni\u017ca\u0142 jej zdolno\u015b\u0107 do neutralizacji wolnych rodnik\u00f3w. W przypadku w\u0142a\u015bciwo\u015bci przeciwzapalnych napary dzia\u0142a\u0142y synergistycznie, jednak po procesie trawienia zaobserwowano odwrotn\u0105 interakcj\u0119 – antagonizm. A zatem potencjalnie kawa z cynamonem mia\u0142aby wi\u0119ksze w\u0142a\u015bciwo\u015bci przeciwzapalne ni\u017c sama kawa, ale gdy uwzgl\u0119dnimy kwestie biodost\u0119pno\u015bci nie wygl\u0105da to ju\u017c tak optymistycznie\u2026. Bo to w\u0142a\u015bnie biodost\u0119pno\u015b\u0107 jest kolejn\u0105, kluczow\u0105 determinant\u0105 faktycznego efektu biologicznego wywieranego na organizm konsumenta i pomijanie jej podczas bada\u0144 nad \u017cywno\u015bci\u0105 funkcjonaln\u0105 prowadzi\u0107 mo\u017ce do b\u0142\u0119dnych wniosk\u00f3w.<\/p>\n

Ale powr\u00f3\u0107my do naszej ma\u0142ej (lub du\u017cej) czarnej. Uwzgl\u0119dniaj\u0105c potencjaln\u0105 biodost\u0119pno\u015b\u0107 wykazano, i\u017c zwi\u0105zki o aktywno\u015bci przeciwrodnikowej zawarte w kawie i imbirze dzia\u0142aj\u0105 addytywnie (efekty sumuj\u0105 si\u0119), natomiast zwi\u0105zki zdolne do redukcji pochodz\u0105ce z kawy, kardamonu i chili wykazuj\u0105 synergi\u0119. Co wa\u017cne, potencjalnie biodost\u0119pne zwi\u0105zki o charakterze przeciwzapalnym zawarte w naparze kawy z imbirem r\u00f3wnie\u017c dzia\u0142a\u0142y synergistycznie. Potwierdzono tak\u017ce synergizm dzia\u0142ania potencjalnie biodost\u0119pnych zwi\u0105zk\u00f3w zawartych w kawie i kardamonie. Tak wi\u0119c cynamon, imbir, kardamon oraz chili, stosowane jako aromatyczne dodatki do kawy parzonej, wp\u0142ywaj\u0105 nie tylko na jej smak i zapach, ale tak\u017ce w\u0142a\u015bciwo\u015bci prozdrowotne.<\/p>\n

Pomimo do\u015b\u0107 kontrowersyjnych i sprzecznych doniesie\u0144 dotycz\u0105cych wp\u0142ywu spo\u017cywania kawy na ludzki organizm, wiele os\u00f3b nie wyobra\u017ca sobie rezygnacji z przys\u0142owiowej \u201ekawusi\u201d. Dlatego te\u017c zaproponowano rozwi\u0105zanie polegaj\u0105ce na wzbogaceniu kawy aromatycznymi przyprawami nie tylko w celu poprawy i urozmaicenia jej smaku oraz aromatu, ale tak\u017ce potencjalnych w\u0142a\u015bciwo\u015bci prozdrowotnych.<\/p>\n

Delektujmy si\u0119 wi\u0119c tym aromatycznym napojem. Na zdrowie!<\/p>\n

Prof. dr hab. Urszula Gawlik
Dr in\u017c. Agata Durak-Dados
Katedra Biochemii i Chemii \u017bywno\u015bci<\/p>\n<\/h4>\n

Carocho, M. & Ferreira, I.C.F.R. (2013). A review on antioxidants, prooxidants and related controversy: Natural and synthetic compounds, screening and analysis methodologies and future perspectives. Food and Chemical Toxicology, 51, 15-25.<\/a><\/p>\n

D\u00f3rea, J.G. & da Costa, T.H.M. (2005). Is coffee a functional food? British Journal of Nuutrition, 93, 773-782<\/a><\/p>\n

Durak A., Gawlik-Dziki, U., Kowalska, I., 2014. Coffee with ginger- interactions of biologically active phytochemicals in the model system. Food Chemistry, Vol. 166, 261-269.<\/a><\/p>\n

Durak A., Gawlik-Dziki, U., Kowalska, I., 2016. Evaluation of interactions between coffee and cardamom, their type, and strength in relation to interactions in a model system. CyTA – Journal of Food, Vol. 15, Issue 2, 266-276. DOI: 10.1080\/19476337.2016.1247298.<\/a><\/p>\n

Durak A., Gawlik-Dziki, U., Pecio, \u0141. 2014. Coffee with cinnamon \u2013 impact of phytochemicals interactions on antioxidant and anti-inflammatory in vitro activity. Food Chemistry, 162, 81-88.<\/a><\/p>\n

Durak A., Kowalska, I., Gawlik-Dziki, U., 2017. UPLC\u2013MS method for determination of phenolic compounds in chili as a coffee supplement and their impact of phytochemicals interactions on antioxidant activity in vitro. Acta Chromatographica.\u00a0<\/a><\/p>\n

Shan, B., Cai, Y.Z., Sun, M. & Corke, H. (2005). Antioxidant capacity of 26 spice extracts and characterization of their phenolic constituents. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 53, 7749-7759.<\/a><\/p>\n

Williamson, E.M. (2001). Synergy and other interactions in phytomedicines. Phytomedicine, 8(5), 401- 409.<\/a><\/p>\n

* * *<\/p>\n

[Cykl \u201ePoznaj \u015bwiat nauki o \u017cywno\u015bci\u201d to seria artyku\u0142\u00f3w popularnonaukowych przygotowywanych przez naukowc\u00f3w z Wydzia\u0142u Nauk o \u017bywno\u015bci i Biotechnologii Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie].<\/em><\/p>\n <\/div>\n\t\t\t\t\t\t <\/div>\n\t\t\t\t

\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n<\/section>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Pierwsza kawa z\u00a0rana, czyli drugie oblicze u\u017cywki. Cykl “Poznaj \u015bwiat nauki o\u00a0\u017cywnos\u0107i” Chyba niewiele os\u00f3b wyobra\u017ca sobie dzie\u0144 bez fili\u017canki kawy. Problematyczne wydaj\u0105 si\u0119 zw\u0142aszcza poranki\u2026. Kawa niczym dr Jekyll i\u00a0mister Hyde ma dwa oblicza. Jedno to fakt, i\u017c od lat zajmuje istotne miejsce na li\u015bcie tzw. u\u017cywek, druga \u2013 zaszczytne miejsce na li\u015bcie pokarm\u00f3w […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":148920,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"elementor_header_footer","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/foodscience\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/148870"}],"collection":[{"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/foodscience\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/foodscience\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/foodscience\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/foodscience\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=148870"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/foodscience\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/148870\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":148924,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/foodscience\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/148870\/revisions\/148924"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/foodscience\/wp-json\/wp\/v2\/media\/148920"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/foodscience\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=148870"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/foodscience\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=148870"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/foodscience\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=148870"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}