{"id":148727,"date":"2023-11-24T08:18:15","date_gmt":"2023-11-24T07:18:15","guid":{"rendered":"https:\/\/up.lublin.pl\/foodscience\/?p=148727"},"modified":"2023-12-21T10:00:00","modified_gmt":"2023-12-21T09:00:00","slug":"owady-jadalne-przyszlosc-czy-szalenstwo-cykl-poznaj-swiat-nauki-o-zywnosci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/up.lublin.pl\/foodscience\/owady-jadalne-przyszlosc-czy-szalenstwo-cykl-poznaj-swiat-nauki-o-zywnosci\/","title":{"rendered":"Owady jadalne \u2013 przysz\u0142o\u015b\u0107 czy szale\u0144stwo? Cykl \u201ePoznaj \u015bwiat nauki o \u017cywno\u015bci\u201d"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t
\n\t

Owady jadalne \u2013 przysz\u0142o\u015b\u0107 czy szale\u0144stwo? Cykl \u201ePoznaj \u015bwiat nauki o \u017cywno\u015bci\u201d.<\/strong><\/h2>\n

Minione dziesi\u0119ciolecie obfitowa\u0142o w rozpowszechnienie wiedzy na temat owad\u00f3w jadalnych. Coraz szersze grono konsument\u00f3w interesowa\u0142o si\u0119 t\u0105 tematyk\u0105 a wzrastaj\u0105ca \u015bwiadomo\u015b\u0107 ekologiczna zach\u0119ca\u0142a do rozwa\u017cenia wyboru alternatywnych \u017ar\u00f3de\u0142 bia\u0142ka. Jednak w ostatnim czasie wok\u00f3\u0142 owad\u00f3w naros\u0142o wiele mit\u00f3w, co mo\u017ce negatywnie wp\u0142yn\u0105\u0107 na ich pozycj\u0119 na rynku spo\u017cywczym. Do \u017cywio\u0142owej dyskusji w naszym kraju na temat entomofagii (spo\u017cywania owad\u00f3w) zach\u0119ci\u0142a zgoda Komisji Europejskiej na stosowanie wybranych gatunk\u00f3w owad\u00f3w w produkcji \u017cywno\u015bci. Wiele informacji pojawiaj\u0105cych si\u0119 w mediach wymaga jednak sprostowania by konsumenci byli prawid\u0142owo poinformowani, a nie wprowadzani w b\u0142\u0105d.<\/strong><\/p>\n

Pierwszymi gatunkami owad\u00f3w, na kt\u00f3rych wykorzystanie w produkcji \u017cywno\u015bci Komisja Europejska zezwoli\u0142a by\u0142y szara\u0144cza w\u0119drowna (Locusta migratoria<\/em>) oraz larwa m\u0105cznika m\u0142ynarka (Tenebrio molitor<\/em>). Stosowne pozwolenia wydano kolejno 12 listopada 2021 oraz 8 lutego 2022 na wniosek Fair Insects FV i tylko ten producent otrzyma\u0142 powy\u017csze zgody. Wi\u0119cej uwagi medialnej zdoby\u0142 jednak producent Cricket One, kt\u00f3ry 3 stycznia 2023 uzyska\u0142 pozwolenie na wprowadzenie m\u0105ki ze \u015bwierszcza domowego (Acheta domesticus<\/em>) do produkcji \u017cywno\u015bci. Wtedy w\u0142a\u015bnie rozgorza\u0142a w Polsce dyskusja na temat s\u0142uszno\u015bci spo\u017cywania owad\u00f3w. Na li\u015bcie zatwierdzonych do spo\u017cycia gatunk\u00f3w znajduje si\u0119 tak\u017ce larwa ple\u015bniakowca l\u015bni\u0105cego (Alphitobius diaperinus<\/em>). Wymienione gatunki znalaz\u0142y si\u0119 w unijnym wykazie nowej \u017cywno\u015bci wraz z warunkami jej stosowania. Definicja nowej \u017cywno\u015bci m\u00f3wi, \u017ce jest to \u017cywno\u015b\u0107 i jej sk\u0142adniki, kt\u00f3re nie by\u0142y spo\u017cywane na znaczn\u0105 skal\u0119 w Unii Europejskiej przed 15 maja 1997 r. czyli wtedy, kiedy wesz\u0142y w \u017cycie pierwsze przepisy w sprawie nowej \u017cywno\u015bci w UE. Nale\u017c\u0105 do niej m.in. produkty pozyskiwane z nowych \u017ar\u00f3de\u0142, ale te\u017c wyprodukowane za pomoc\u0105 nowych technologii i proces\u00f3w produkcyjnych, a tak\u017ce wyroby tradycyjnie spo\u017cywane poza UE.<\/p>\n

Kilka kolejnych wniosk\u00f3w o wydanie zgody na u\u017cycie owad\u00f3w jako nowej \u017cywno\u015bci jest w trakcie wnikliwej oceny organ\u00f3w unijnych. Decyzja Komisji Europejskiej podejmowana jest na podstawie raportu Europejskiego Urz\u0119du do spraw Bezpiecze\u0144stwa \u017bywno\u015bci, a ten z kolei opiera si\u0119 o szereg publikacji naukowych po\u015bwi\u0119conych wybranemu gatunkowi owada odnosz\u0105cych si\u0119 zar\u00f3wno do jego w\u0142a\u015bciwo\u015bci od\u017cywczych, ale sprawdzaj\u0105cych przede wszystkim bezpiecze\u0144stwo spo\u017cycia. Niewystarczaj\u0105ca liczba danych literaturowych dyskwalifikuje dany gatunek z rozwa\u017ca\u0144 o mo\u017cliwo\u015bci zatwierdzenia do spo\u017cycia. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce pozwolenia, o kt\u00f3rych mowa wydane zosta\u0142y konkretnym producentom na okre\u015blony czas, co oznacza, \u017ce tylko oni mog\u0105 wprowadza\u0107 owady do \u017cywno\u015bci w UE. Dodatkowo produkty te wymagaj\u0105 odpowiedniego oznakowania na etykiecie, co zosta\u0142o u\u015bci\u015blone w odpowiednich rozporz\u0105dzeniach wraz z form\u0105 oraz limitem u\u017cycia danego owada do poszczeg\u00f3lnego rodzaju \u017cywno\u015bci. Nie ma zatem mo\u017cliwo\u015bci aby konsumenci nie\u015bwiadomie spo\u017cywali \u017cywno\u015b\u0107 z celowym dodatkiem owad\u00f3w produkowan\u0105 w Polsce poniewa\u017c do dzi\u015b \u017caden z krajowych producent\u00f3w nie uzyska\u0142 takiego pozwolenia. Spo\u017cywanie owad\u00f3w w Europie, podobnie jak ka\u017cdego innego rodzaju \u017cywno\u015bci jest dobrowolne wi\u0119c nie powinni\u015bmy myli\u0107 zach\u0119cania do tego ze zmuszaniem.<\/p>\n

Gdy kilka lat temu Komisja Europejska zacz\u0119\u0142a promowa\u0107 entomofagi\u0119 robi\u0142a to ze wzgl\u0119du na korzy\u015bci \u017cywieniowe oraz ekologiczne jakie niesie ze sob\u0105 produkcja i spo\u017cycie owad\u00f3w. Nie do zaprzeczenia jest fakt, \u017ce owady zawieraj\u0105 znaczn\u0105 ilo\u015b\u0107 pe\u0142nowarto\u015bciowego bia\u0142ka, jako\u015bci\u0105 cz\u0119sto odpowiadaj\u0105cego bia\u0142ku zwierz\u0119cemu. Dodatkowo owady s\u0105 zasobne w nienasycone kwasy t\u0142uszczowe, a tak\u017ce w zale\u017cno\u015bci od gatunku, sk\u0142adniki mineralne takie jak \u017celazo, magnez, cynk. Z kolei ekologia hodowli owad\u00f3w polega na du\u017co ni\u017cszej emisji gaz\u00f3w cieplarnianych w stosunku do zwierz\u0105t gospodarskich przy znacznie mniejszym zu\u017cyciu paszy, wody pitnej oraz mniejszej powierzchni hodowli. Wymienione aspekty zapocz\u0105tkowa\u0142y szersze badania dotycz\u0105ce pozytywnego wp\u0142ywu spo\u017cycia owad\u00f3w na nasz organizm. Wielu naukowc\u00f3w zwr\u00f3ci\u0142o uwag\u0119 na bioaktywny charakter zwi\u0105zk\u00f3w zawartych w owadach, kt\u00f3re cechowa\u0142y si\u0119 silnym potencja\u0142em przeciwutleniaj\u0105cym, ale tak\u017ce przeciwnadci\u015bnieniowym oraz przeciwcukrzycowym potwierdzonym w badaniach in vivo<\/em>.<\/p>\n

Powstaj\u0105 tak\u017ce liczne prace badaj\u0105ce w\u0142a\u015bciwo\u015bci funkcjonalne m\u0105czek oraz preparat\u00f3w bia\u0142kowych otrzymanych z owad\u00f3w aby pozna\u0107 wp\u0142yw ich dodatku do \u017cywno\u015bci na jej cechy. Poszczeg\u00f3lne w\u0142a\u015bciwo\u015bci mog\u0105 sugerowa\u0107 konkretne zastosowanie p\u00f3\u0142produkt\u00f3w otrzymanych z owad\u00f3w w r\u00f3\u017cnych ga\u0142\u0119ziach przemys\u0142u spo\u017cywczego np. wysoka zdolno\u015b\u0107 do absorpcji wody m\u0105czki z owad\u00f3w predysponuje j\u0105 do u\u017cycia w piekarnictwie a jej dobre w\u0142a\u015bciwo\u015bci emulguj\u0105ce do zastosowania w przetw\u00f3rstwie mi\u0119snym. Zmielenie owad\u00f3w do postaci m\u0105czki jest jednym z najprostszych sposob\u00f3w na wykorzystanie ich w przemy\u015ble spo\u017cywczym poprzez zaprojektowanie receptur nowych produkt\u00f3w z jej udzia\u0142em. Przygotowanie m\u0105czki mo\u017ce zosta\u0107 poprzedzone usuni\u0119ciem chityny, kt\u00f3ra zmniejsza strawno\u015b\u0107 bia\u0142ek lub wch\u0142anianie minera\u0142\u00f3w. M\u0105czka mo\u017cliwa jest do wykorzystania zar\u00f3wno w zwyk\u0142ej postaci, jak i po odt\u0142uszczeniu, a tak\u017ce mo\u017ce zosta\u0107 u\u017cyta do produkcji koncentrat\u00f3w i izolat\u00f3w bia\u0142ek owadzich. Ta forma owad\u00f3w jest tak\u017ce w najwy\u017cszym stopniu akceptowana przez konsument\u00f3w, a\u00a0 jest to kolejny wa\u017cny aspekt wymagaj\u0105cy uwagi.<\/p>\n

Entomofagia nie jest zakorzeniona w tradycji kraj\u00f3w europejskich wi\u0119c obecno\u015b\u0107 owad\u00f3w na talerzu w\u015br\u00f3d potencjalnych konsument\u00f3w budzi niekiedy zdziwienie, niepok\u00f3j a nawet obrzydzenie.\u00a0 Neofobia \u017cywieniowa czyli strach przed now\u0105 \u017cywno\u015bci\u0105 pojawia si\u0119 w\u015br\u00f3d licznej grupy konsument\u00f3w a wkomponowanie nowej \u017cywno\u015bci do tradycyjnie spo\u017cywanych produkt\u00f3w w spos\u00f3b niewidoczny pozwala licznemu gronu na \u0142atwiejsze zaakceptowanie tego produktu. Taki spos\u00f3b zastosowania owad\u00f3w w \u017cywno\u015bci w Europie b\u0119dzie wiod\u0105cy, a obecnie mo\u017cemy ju\u017c znale\u017a\u0107 przyk\u0142ady tradycyjnych produkt\u00f3w takich jak makaron czy chleb z dodatkiem m\u0105czki ze \u015bwierszczy, kt\u00f3re s\u0105 popularne w innych krajach europejskich.<\/p>\n

\"m\u0105czka<\/p>\n

Zdj\u0119cie: kolejno m\u0105czka i preparat bia\u0142kowy ze \u015bwierszcza bananowego (Gryllodes sigillatus<\/em>), m\u0105czka i preparat bia\u0142kowy z larwy m\u0105cznika m\u0142ynarka (Tenebrio molitor<\/em>)<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

Literatura:<\/strong><\/p>\n

Hartmann, C.; Siegrist, M. Becoming an insectivore: Results of an experiment. Food Quality and Preference,<\/em> 2016, 51, 118\u2013122.<\/p>\n

Nongonierma, A. B., & FitzGerald, R. J. (2017). Unlocking the biological potential of proteins from edible insects through enzymatic hydrolysis: A review. Innovative Food Science & Emerging Technologies<\/em>, 43, 239-252.<\/p>\n

Rozporz\u0105dzenie wykonawcze komisji (UE) 2021\/1975 z dnia 12 listopada 2021 r. zezwalaj\u0105ce na wprowadzenie na rynek mro\u017conej, suszonej i sproszkowanej postaci szara\u0144czy w\u0119drownej (Locusta migratoria<\/em>) jako nowej \u017cywno\u015bci zgodnie z rozporz\u0105dzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015\/2283 oraz zmieniaj\u0105ce rozporz\u0105dzenie wykonawcze Komisji (UE) 2017\/2470<\/p>\n

Rozporz\u0105dzenie wykonawcze komisji (UE) 2022\/169 z dnia 8 lutego 2022 r. zezwalaj\u0105ce na wprowadzenie na rynek mro\u017conej, suszonej i sproszkowanej postaci m\u0105cznika m\u0142ynarka (larw Tenebrio molitor<\/em>) jako nowej \u017cywno\u015bci zgodnie z rozporz\u0105dzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015\/2283 oraz zmieniaj\u0105ce rozporz\u0105dzenie wykonawcze Komisji (UE) 2017\/2470<\/p>\n

Rozporz\u0105dzenie wykonawcze komisji (UE) 2023\/5 z dnia 3 stycznia 2023 r. zezwalaj\u0105ce na wprowadzanie na rynek cz\u0119\u015bciowo odt\u0142uszczonego proszku z Acheta domesticus<\/em> (\u015bwierszcza domowego) jako nowej \u017cywno\u015bci oraz zmieniaj\u0105ce rozporz\u0105dzenie wykonawcze (UE) 2017\/2470<\/p>\n

Rozporz\u0105dzenie wykonawcze komisji (UE) 2023\/58 z dnia 5 stycznia 2023 r. zezwalaj\u0105ce na wprowadzenie na rynek larw Alphitobius diaperinus<\/em> (ple\u015bniakowca l\u015bni\u0105cego) w postaci mro\u017conej, pasty, suszonej i sproszkowanej jako nowej \u017cywno\u015bci oraz zmieniaj\u0105ce rozporz\u0105dzenie wykonawcze Komisji (UE) 2017\/2470<\/p>\n

Zieli\u0144ska, E., Kara\u015b, M., & Baraniak, B. (2018). Comparison of functional properties of edible insects and protein preparations thereof. LWT<\/em>, 91, 168-174.<\/p>\n

Zieli\u0144ska, E.; Kara\u015b, M.; Jakubczyk, A.; Zieli\u0144ski, D.; Baraniak, B. Edible Insects as Source of Proteins. In Bioactive Molecules in Food; Springer: Cham, Switzerland, 2019; pp. 389\u2013441. ISBN 9783319545288.<\/p>\n

\u00a0<\/p>\n

dr in\u017c. Ewelina Zieli\u0144ska
Katedra Analizy i Oceny Jako\u015bci \u017bywno\u015bci<\/h5>\n


* * *<\/em><\/p>\n

Cykl \u201ePoznaj \u015bwiat nauki o\u00a0\u017cywno\u015bci\u201d to seria artyku\u0142\u00f3w popularnonaukowych przygotowywanych przez naukowc\u00f3w z\u00a0Wydzia\u0142u Nauk o\u00a0\u017bywno\u015bci i\u00a0Biotechnologii Uniwersytetu Przyrodniczego w\u00a0Lublinie].<\/em><\/p>\n <\/div>\n\t\t\t\t\t\t <\/div>\n\t\t\t\t

\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n<\/section>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Owady jadalne \u2013 przysz\u0142o\u015b\u0107 czy szale\u0144stwo? Cykl \u201ePoznaj \u015bwiat nauki o\u00a0\u017cywno\u015bci\u201d. Minione dziesi\u0119ciolecie obfitowa\u0142o w\u00a0rozpowszechnienie wiedzy na temat owad\u00f3w jadalnych. Coraz szersze grono konsument\u00f3w interesowa\u0142o si\u0119 t\u0105 tematyk\u0105 a\u00a0wzrastaj\u0105ca \u015bwiadomo\u015b\u0107 ekologiczna zach\u0119ca\u0142a do rozwa\u017cenia wyboru alternatywnych \u017ar\u00f3de\u0142 bia\u0142ka. Jednak w\u00a0ostatnim czasie wok\u00f3\u0142 owad\u00f3w naros\u0142o wiele mit\u00f3w, co mo\u017ce negatywnie wp\u0142yn\u0105\u0107 na ich pozycj\u0119 na rynku […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":148905,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"elementor_header_footer","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/foodscience\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/148727"}],"collection":[{"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/foodscience\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/foodscience\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/foodscience\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/foodscience\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=148727"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/foodscience\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/148727\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":148909,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/foodscience\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/148727\/revisions\/148909"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/foodscience\/wp-json\/wp\/v2\/media\/148905"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/foodscience\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=148727"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/foodscience\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=148727"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/foodscience\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=148727"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}