{"id":156309,"date":"2024-04-26T08:40:15","date_gmt":"2024-04-26T06:40:15","guid":{"rendered":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/?p=156309"},"modified":"2024-04-26T08:41:44","modified_gmt":"2024-04-26T06:41:44","slug":"tradycje-kowalskie-podstawa-rozwoju-turystyki-w-wojciechowie-cykl-nauki-rolnicze-xxi-wieku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/tradycje-kowalskie-podstawa-rozwoju-turystyki-w-wojciechowie-cykl-nauki-rolnicze-xxi-wieku\/","title":{"rendered":"Tradycje kowalskie podstaw\u0105 rozwoju turystyki w Wojciechowie Cykl: \u201cNauki Rolnicze XXI wieku\u201d"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t
\n\t

Tradycje kowalskie podstaw\u0105 rozwoju turystyki w Wojciechowie Cykl: \u201cNauki Rolnicze XXI wieku\u201d<\/h2>\n

Praca zawsze towarzyszy\u0142a cz\u0142owiekowi, poniewa\u017c by\u0142a niezb\u0119dna do zapewnienia po\u017cywienia i ciep\u0142a (Skuza 2008, s. 5). Rzemios\u0142o cz\u0142owiek pocz\u0105tkowo wykonywa\u0142 tylko na w\u0142asne u\u017cytek, ale z czasem stawa\u0142 si\u0119 specjalist\u0105 i doskonali\u0142 swoje zdolno\u015bci i techniki wytw\u00f3rcze, dzi\u0119ki czemu wytwarza\u0142 wi\u0119cej produkt\u00f3w ni\u017c potrzebowa\u0142. Nadwy\u017ck\u0119 m\u00f3g\u0142 sprzedawa\u0107 innym. W ten spos\u00f3b rozwin\u0119\u0142a si\u0119 specjalizacja.<\/strong><\/p>\n

Kowalstwo zalicza si\u0119 do najstarszych zawod\u00f3w na \u015bwiecie (Mokras-Grabowska i in. 2019, s. 17), pojawi\u0142o si\u0119 prawie trzy tysi\u0105ce lat przed nasz\u0105 er\u0105, najprawdopodobniej w Egipcie. Rzemios\u0142o kowalskie kojarzone jest g\u0142\u00f3wnie z podkuwaniem koni, ale nie s\u0142usznie (Stukowski 2014, s. 42-43). Kowal wyrabia\u0142 przede wszystkim urz\u0105dzania i narz\u0119dzia niezb\u0119dne do uprawy roli oraz poszczeg\u00f3lne elementy zbroi. Zaw\u00f3d z roku na rok zyskiwa\u0142 na znaczeniu. Prawie w ka\u017cdej polskiej wsi mieszka\u0142 kowal.<\/p>\n

Jeszcze w XIX wieku kowal by\u0142 reprezentantem nowych form technicznych, by\u0142 \u015blusarzem, mechanikiem, metalowcem, a jednocze\u015bnie pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 lekarza i dentysty. Posiada\u0142 bardzo du\u017cy autorytet, cz\u0119sto by\u0142 jedyn\u0105 osob\u0105 na wsi, kt\u00f3ra potrafi\u0142a czyta\u0107 i pisa\u0107. Wa\u017cnym atutem kowala by\u0142 fakt, \u017ce pracowa\u0142 z ogniem, kt\u00f3ry w wierzeniach ludowych zawsze odgrywa\u0142 du\u017c\u0105 rol\u0119 i przypisywano ogniu magiczne moce (Bohdanowicz 1963, s. 14). Domen\u0105 kowala jest \u201ekucie \u017celaza, p\u00f3ki gor\u0105ce\u201d i jego formowanie na gor\u0105co. Kowalski to najbardziej popularne w Polsce nazwisko \u2013 nie jest to nie przypadek, ale efekt popularno\u015bci tego zawodu na terenie Polski (Brokman 2022, s. 1). \u00a0<\/p>\n

Kiedy manufaktury i fabryki zacz\u0119\u0142y masowo produkowa\u0107 metalowe narz\u0119dzia, rola kowala ograniczy\u0142a si\u0119 do ich naprawy. Pomimo to jeszcze kilkadziesi\u0105t lat temu kowal mia\u0142 du\u017co pracy. Pod koniec XX wieku zaw\u00f3d kowala straci\u0142 na znaczeniu. Nieliczni kowale, kt\u00f3rzy nie poddali si\u0119 konkurencji supermarket\u00f3w zacz\u0119li uprawia\u0107 kowalstwo artystyczne: balustrady, karnisze, \u017cyrandole, urz\u0105dzania do kominka, kwietniki, obrazy i inne. Kowal, kt\u00f3ry kiedy\u015b s\u0142u\u017cy\u0142 wsi, teraz wykonuje us\u0142ugi g\u0142\u00f3wnie dla miasta. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce odwr\u00f3ci\u0142o si\u0119 \u201ewszystko do g\u00f3ry nogami\u201d (Mazurek-Kusiak A. i in. 2023a, s. 96-105)<\/p>\n

Tradycje kowalskie mo\u017cna pozna\u0107 w Wojciechowie \u2013 wsi le\u017c\u0105cej 25 km na zach\u00f3d od Lublina i granicz\u0105cej z otulin\u0105 Kazimierskiego Parku Krajobrazowego. Tutaj mo\u017cna spacerowa\u0107 po lessowych w\u0105wozach, urokliwych polach i \u0142\u0105kach albo przemierza\u0107 okolic\u0119 \u015bcie\u017ckami rowerowymi. W Ku\u017ani Romana Czernieca (fot. 1) mo\u017cna pos\u0142ucha\u0107 barwnych opowie\u015bci o \u017cyciu kowala, spr\u00f3bowa\u0107 swoich si\u0142 w uderzeniach m\u0142otem, czy poruszaniem miechem kowalskim.<\/p>\n

\"\"Fot. 1. Ku\u017ania Romana Czernieca<\/em><\/p>\n

Obok ku\u017ani znajduje si\u0119 XVI-wieczna, kamienno-ceglana wie\u017ca Aria\u0144ska (fot. 2), w kt\u00f3rej mo\u017cna zwiedzi\u0107 jedyne w Polsce Muzeum Kowalstwa oraz Regionalne Muzeum Wsi Wojciechowskiej. Wie\u017ca Aria\u0144ska, by\u0142a tak s\u0142ynn\u0105 budowl\u0105 w okolicy, \u017ce zosta\u0142a opisana w powie\u015bci Stefana \u017beromskiego \u201eNawracanie Judasza\u201d. Do wie\u017cy prowadzi Aleja Zas\u0142u\u017conych Kowali, gdzie znajdziemy odci\u015bni\u0119te podkowy z nazwiskami najbardziej zas\u0142u\u017conych dla ratowania tradycji kowalskich \u2013 kowali.<\/p>\n

\"\"
Fot. 2. Wie\u017ca aria\u0144ska<\/em><\/p>\n

Id\u0105c 600 metr\u00f3w na p\u00f3\u0142noc od wie\u017cy Aria\u0144skiej spotkamy innego kowala \u2013 kowala bezskrzyd\u0142owego (fot.3). Jest to replika owada, kt\u00f3ry pilnuje wej\u015bcia do Parku Rozrywki \u2013 Owadolandii. W tym niezwyk\u0142ym miejscu, w naturalnym krajobrazie wojciechowskich \u0142\u0105k zosta\u0142y ustawione repliki owad\u00f3w wielko\u015bci doros\u0142ego cz\u0142owieka. Repliki te s\u0105 wiern\u0105 kopi\u0105 prawdziwych insekt\u00f3w i przedstawiaj\u0105 szczeg\u00f3\u0142y anatomii polskich owad\u00f3w m.in. pasikonika zielonego, jelonka rogacza, mr\u00f3wki rudnickiej, chrz\u0105szcza goliata, komara brz\u0119cz\u0105cego, czy biedronki oczatki. Mo\u017cna te\u017c zajrze\u0107 do akwarium, gdzie znajduj\u0105 si\u0119 bogate zbiory egzotycznych owad\u00f3w, m.in.: straszaka olbrzymiego, diabelskiego, czy patyczak\u00f3w (Mazurek-Kusiak A. i in. 2023b, s. 124-126)<\/p>\n

\"\"Fot. 3. Replika kowala bezskrzyd\u0142owego w Owadolanii<\/em><\/p>\n

W Nowym Gaju obok Wojciechowa warto zajrze\u0107 do M\u0142yna Hipolit, gdzie znajduje si\u0119 Muzeum Minera\u0142\u00f3w, Skamienia\u0142o\u015bci i Meteoryt\u00f3w z ponad 5 tysi\u0105cami eksponat\u00f3w, a pa\u0144stwo Anna i Grzegorz Bukowscy zapraszaj\u0105 na r\u00f3\u017cnorodne warsztaty: od geologicznych, poprzez mobilne planetarium a\u017c do warsztat\u00f3w kosmetycznych. Mo\u017cna tutaj te\u017c zarezerwowa\u0107 nocleg w kopule glampingowej (fot. 4).<\/p>\n

\"\"Fot. 4. Kopu\u0142a glampingowa<\/em><\/p>\n

Kto b\u0119dzie mia\u0142 niedosyt nowych do\u015bwiadcze\u0144 mo\u017ce przemie\u015bci\u0107 si\u0119 do Pracownii Fusingu Klimaty w Starym Gaju. Tutaj mo\u017cna zapozna\u0107 si\u0119 z histori\u0105 szk\u0142a i w\u0142asnor\u0119cznie wykona\u0107 szklan\u0105 pami\u0105tk\u0119 (fot.5). Warsztaty organizowane s\u0105 na\u00a0 indywidualne zam\u00f3wienie i mog\u0105 by\u0107 realizowane w formie: malowania pejza\u017cy w szkle, malowania szklanych kwiat\u00f3w, wyrobu bi\u017cuterii i podk\u00f3w ze szk\u0142a. Pa\u0144stwo Emilia i Mateusz Szyd\u0142owscy prowadz\u0105 te\u017c gospodarstwo agroturystyczne.<\/p>\n

\"\"
Fot. 5. Szklane magnesy wykonane w <\/em>Pracownii Fusingu Klimaty<\/em><\/p>\n

B\u0119d\u0105c w Wojciechowie koniecznie trzeba zwiedzi\u0107 p\u00f3\u017anobarokowy modrzewiowy ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. \u015aw. Teodora oraz Wojciechowskie Zoo.<\/p>\n

\"\"Fot. 6. Modrzewiowy ko\u015bci\u00f3\u0142 pw. \u015aw. Teodora w Wojciechowie<\/em><\/p>\n

O atrakcjach oferowanych przez inne wioski tematyczne wojew\u00f3dztwa lubelskiego, podlaskiego i podkarpackiego mo\u017cna przeczyta\u0107 w Przewodniku turystycznym po wioskach tematycznych Polski Wschodniej<\/em> (autorstwa A. Mazurek-Kusiak, A. Koby\u0142ki, N. Korcz i E. Bernackiej), kt\u00f3ry znajduje si\u0119 u do\u0142u strony.<\/p>\n

Przewodnik ten b\u0119dzie te\u017c dost\u0119pny w j\u0119zyku angielskim, niemiecki i ukrai\u0144skim.<\/p>\n

<\/p>\n

dr hab. Anna Mazurek-Kusiak, prof. UP
fot.: archiwum w\u0142asne
<\/strong>Katedra Turystyki i Rekreacji
<\/strong>Wydzia\u0142 Agrobioin\u017cynierii <\/strong><\/h5>\n

Bibliografia<\/strong><\/h5>\n
Skuza Z.A., 2008. Gin\u0105ce zawody w Polsce<\/em>. Wydawnictwo Muza, Warszawa.<\/h5>\n
Stukowski A., 2014. Najstarsze rzemios\u0142o<\/em>, His. Tech. 8(1), 42-43.<\/h5>\n
Mokras-Grabowska J., Wyszowska I., J\u0119drysiak T., 2019. Turystyka etnograficzna<\/em>.<\/em> Fundacja Okolice Kultury, Zblewo.<\/h5>\n
Bohdanowicz J., 1963. Materia\u0142 do kowalstwa ludowego po\u0142udniowej kielecczyzny<\/em>. Archiwum Etnograficzne, Polskie Towarzystwo Ludoznawcze, Wroc\u0142aw.<\/h5>\n
Brokman T., 2022. Historia kowalstwa<\/em>. Pierrot Metal Studio. www.pierrot.com.pl [dost\u0119p:10.10.2022]<\/h5>\n
Mazurek-Kusiak A., Koby\u0142ka A., Korcz N., Bernacka R. 2023a. Tradycja i kultura regionu Polski Wschodniej a przedsi\u0119biorczo\u015b\u0107 na obszarach wiejskich<\/em>, Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie, Lublin.<\/h5>\n
Mazurek-Kusiak A., Koby\u0142ka A., Korcz N., Bernacka R. 2023b. Przewodnik po wioskach tematycznych Polski Wschodniej<\/em>, Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie, Lublin.<\/h5>\n
\u00a0<\/strong><\/h5>\n <\/div>\n\t\t\t\t\t\t
\n
\n
\n \"\"\n
Przewodnik turystyczny po wioskach tematycznych Polski Wschodniej<\/h5>\n <\/div>\n Zobacz<\/a>\n <\/div>\n <\/div>\n\t\t\t\t\t\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n<\/section>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tradycje kowalskie podstaw\u0105 rozwoju turystyki w Wojciechowie Cykl: \u201cNauki Rolnicze XXI wieku\u201d Praca zawsze towarzyszy\u0142a cz\u0142owiekowi, poniewa\u017c by\u0142a niezb\u0119dna do zapewnienia po\u017cywienia i ciep\u0142a (Skuza 2008, s. 5). Rzemios\u0142o cz\u0142owiek pocz\u0105tkowo wykonywa\u0142 tylko na w\u0142asne u\u017cytek, ale z czasem stawa\u0142 si\u0119 specjalist\u0105 i doskonali\u0142 swoje zdolno\u015bci i techniki wytw\u00f3rcze, dzi\u0119ki czemu wytwarza\u0142 wi\u0119cej produkt\u00f3w ni\u017c potrzebowa\u0142. Nadwy\u017ck\u0119 m\u00f3g\u0142 sprzedawa\u0107 innym. […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":156310,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"elementor_header_footer","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[12],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/156309"}],"collection":[{"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=156309"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/156309\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":156317,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/156309\/revisions\/156317"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/media\/156310"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=156309"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=156309"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=156309"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}