{"id":155607,"date":"2024-03-01T10:32:48","date_gmt":"2024-03-01T09:32:48","guid":{"rendered":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/?p=155607"},"modified":"2024-03-01T11:52:02","modified_gmt":"2024-03-01T10:52:02","slug":"czy-warto-inwestowac-w-sektor-ktory-traci-na-znaczeniu-rzecz-o-rolnictwie-cykl-nauki-rolnicze-xxi-wieku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/czy-warto-inwestowac-w-sektor-ktory-traci-na-znaczeniu-rzecz-o-rolnictwie-cykl-nauki-rolnicze-xxi-wieku\/","title":{"rendered":"Czy warto inwestowa\u0107 w sektor, kt\u00f3ry traci na znaczeniu? Rzecz o rolnictwie. Cykl: “Nauki Rolnicze XXI wieku”"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t
\n\t

Czy warto inwestowa\u0107 w sektor, kt\u00f3ry traci na znaczeniu? Rzecz o rolnictwie. Cykl: “Nauki Rolnicze XXI wieku”<\/h2>\n

Ju\u017c Ksenofont – grecki pisarz i historyk, pisa\u0142 na prze\u0142omie V i IV wieku, \u017ce \u201e(…) nawet mocni \u017cy\u0107 by nie mogli, gdyby nie by\u0142o rolnik\u00f3w<\/em>\u201d. Czy prawda ta jest wci\u0105\u017c aktualna? A je\u015bli tak, to dlaczego wok\u00f3\u0142 sektora rolnego toczy si\u0119 wci\u0105\u017c tak wiele dyskusji?<\/strong><\/p>\n

Rolnictwo jest obecne we wszystkich systemach ekonomicznych i politycznych, towarzyszy cz\u0142owiekowi we wszystkich regionach i strefach klimatycznych. Bez wzgl\u0119du na to, jakie zajmuje ono wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie miejsce, jego rola wywodzi si\u0119 st\u0105d, \u017ce by\u0142o ono pierwotnym i podstawowym sektorem gospodarki. Przez d\u0142ugi okres pozostawa\u0142o ono tak\u017ce jedyn\u0105 ga\u0142\u0119zi\u0105 gospodarki, kt\u00f3ra by\u0142a w stanie generowa\u0107 nadwy\u017ck\u0119 ekonomiczn\u0105 przeznaczan\u0105 na wspieranie rozwoju, w tym tak\u017ce rozwoju przemys\u0142u.<\/p>\n

Tak samo jak na przestrzeni dziesi\u0119cioleci przemianom ulega\u0142a gospodarka, zmianom podlega\u0142 tak\u017ce obraz rolnictwa i jego miejsce w strukturze gospodarki. Ewolucji ulega\u0142a nie tylko struktura i efektywno\u015b\u0107 rolnictwa, ale tak\u017ce pogl\u0105dy na jego pozycj\u0119 w rozwoju gospodarczym i spo\u0142ecznym. Prowadzi\u0142o to do pojawiania si\u0119 kolejnych modeli rozwoju rolnictwa, z kt\u00f3rych najszerzej dyskutowanymi i propagowanymi s\u0105 modele rolnictwa zr\u00f3wnowa\u017conego i rolnictwa wielofunkcyjnego.<\/p>\n

W miar\u0119 wzrostu gospodarczego i rozwoju spo\u0142ecznego wska\u017aniki udzia\u0142u rolnictwa w gospodarce w uj\u0119ciu wzgl\u0119dnym ulegaj\u0105 zmniejszeniu. Jak to wygl\u0105da w liczbach?<\/p>\n

Obecnie udzia\u0142 zatrudnionych w rolnictwie w Polsce stanowi oko\u0142o 9% og\u00f3\u0142u pracuj\u0105cych. W po\u0142owie lat 90-tych w polskim rolnictwie pracowa\u0142o 3,5 mln Polak\u00f3w, tj. oko\u0142o 22% wszystkich pracuj\u0105cych. Podobne tendencje spadkowe mia\u0142y miejsce w odniesieniu do wk\u0142adu rolnictwa w PKB. Aktualnie sektor ten wytwarza oko\u0142o 2,2% PKB, podczas gdy w latach 90-tych udzia\u0142 ten wynosi\u0142 ponad 7%, a w latach 50-tych blisko 25%.<\/p>\n

\"\"<\/strong>Zdj. 1. Udzia\u0142 rolnictwa w PKB, <\/strong>\u0179r\u00f3d\u0142o: Forsal.pl<\/em><\/p>\n

Spadek liczby os\u00f3b pracuj\u0105cych w rolnictwie nie oznacza, \u017ce rolnictwo zmniejszy\u0142o produkcj\u0119. Dynamiczny post\u0119p technologiczny i biologiczny spowodowa\u0142, \u017ce obecnie przy znacznie ni\u017cszym zatrudnieniu osi\u0105gamy wielokrotnie wy\u017csze plony z hektara i wy\u017csz\u0105 wydajno\u015b\u0107 w produkcji zwierz\u0119cej.<\/p>\n

Ograniczenie udzia\u0142u tego sektora w wytwarzaniu PKB i zatrudnieniu niekoniecznie oznacza wi\u0119c pomniejszenie istotnej roli i znaczenia tego sektora w gospodarce i spo\u0142ecze\u0144stwie. Zmieniaj\u0105 si\u0119 natomiast formy przejawiania si\u0119 tej roli. S\u0142abnie bowiem znaczenie wska\u017anik\u00f3w wykazuj\u0105cych rynkow\u0105 rol\u0119 rolnictwa, a wzrasta znaczenie parametr\u00f3w wskazuj\u0105cych na rolnictwo jako \u017ar\u00f3d\u0142o d\u00f3br publicznych nieop\u0142acalnych przez rynek, a maj\u0105cych istotne znaczenie dla jako\u015bci \u017cycia i poziomu odczuwanego dobrobytu.<\/p>\n

Jakie s\u0105 wi\u0119c rzeczywiste funkcje rolnictwa?<\/strong><\/p>\n

Koncepcja wielofunkcyjno\u015bci rolnictwa polega na u\u015bwiadomieniu sobie spe\u0142niania przez ten sektor tak\u017ce innych funkcji opr\u00f3cz produkcji \u017cywno\u015bci, po\u017c\u0105danych przez spo\u0142ecze\u0144stwo. Ro\u015bnie bowiem znaczenie rolnictwa dla zachowania stanu \u015brodowiska przyrodniczego, w tym r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej, stylu \u017cycia, zachowania i tworzenia warto\u015bci kulturowych, rozwoju turystyki i rekreacji. Coraz cz\u0119\u015bciej rolnictwo realizuje wi\u0119c nie tylko cel ekonomiczny, ale tak\u017ce cele socjalne, spo\u0142eczne, kulturowe i ekologiczne. W spo\u0142ecze\u0144stwach, gdzie nie ma problemu g\u0142odu, zwraca si\u0119 coraz cz\u0119\u015bciej uwag\u0119 na jako\u015b\u0107 \u017cycia, a tak\u017ce na funkcje poza\u017cywno\u015bciowe rolnictwa. Pozaprodukcyjne funkcje rolnictwa s\u0105 elementem zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju, poniewa\u017c kszta\u0142tuj\u0105 walory \u015brodowiska oraz korzy\u015bci spo\u0142eczne.<\/p>\n

Mo\u017cna wi\u0119c stwierdzi\u0107, \u017ce rolnictwo jest systemem niezwykle z\u0142o\u017conym. Charakteryzuje si\u0119 ono znacz\u0105cym potencja\u0142em pozytywnych funkcji, kt\u00f3re wykraczaj\u0105 poza produkcj\u0119 \u017cywno\u015bci. Ponadto wojna na Ukrainie przypomnia\u0142a o tym, jak wa\u017cne jest rolnictwo dla prawid\u0142owego funkcjonowania innych sektor\u00f3w i dla zapewnienia bezpiecze\u0144stwa \u017cywno\u015bciowego. Zak\u0142\u00f3cenia w tym obszarze wywo\u0142uj\u0105 ogromne problemy, dotykaj\u0105ce ca\u0142y \u015bwiat. Innym zjawiskiem wsp\u00f3\u0142czesnego etapu rozwoju jest tak\u017ce wzrost znaczenia p\u0142od\u00f3w rolnych w produkcji nierolniczej, np. biopaliw.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesne rolnictwo stoi przed wieloma wyzwaniami, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych mo\u017cna wymieni\u0107 ochron\u0119 \u015brodowiska przyrodniczego, przeciwdzia\u0142anie zmianom klimatu i zr\u00f3wnowa\u017cone wykorzystywanie zasob\u00f3w naturalnych. Jest to szczeg\u00f3lnie istotne w \u015bwietle prognoz zwi\u0119kszenia populacji ludno\u015bci \u015bwiata i coraz wi\u0119kszej skali wykorzystania zasob\u00f3w naturalnych przez podmioty gospodarcze i mieszka\u0144c\u00f3w planety. Coraz wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 w rolnictwie odgrywa poziom wsparcia B+R, wykszta\u0142cenie rolnik\u00f3w, wdra\u017canie innowacji oraz wykorzystanie technologii informacyjnych. Sprostanie przez producent\u00f3w rolnych wymogom stawianym przez konkurencj\u0119 mi\u0119dzynarodow\u0105 jest mo\u017cliwe dzi\u0119ki zastosowaniu post\u0119pu technicznego, biologicznego i organizacyjnego, co wi\u0105\u017ce si\u0119 ze wzrostem nak\u0142ad\u00f3w inwestycyjnych. Rolnictwo wymaga zatem ochrony zar\u00f3wno ze wzgl\u0119d\u00f3w ekonomicznych i spo\u0142ecznych, jak i dlatego, \u017ce produkcja rolna jest uzale\u017cniona od wielu niezale\u017cnych czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych, takich jak warunki pogodowo-klimatyczne. Uwarunkowania te zadecydowa\u0142y o konieczno\u015bci stworzenia sp\u00f3jnych mechanizm\u00f3w funkcjonowania rolnictwa oraz polityki rolnej w Unii Europejskiej, kt\u00f3ra jest okre\u015blana mianem Wsp\u00f3lnej Polityki Rolnej. Wspieranie rozwoju rolnictwa nie odbywa si\u0119 wy\u0142\u0105cznie w interesie rolnik\u00f3w. Jest ono niezb\u0119dne dla rozwoju ca\u0142ej gospodarki i le\u017cy w interesie ca\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa. Dla wielu kraj\u00f3w o dominacji rolnictwa w gospodarce jest to tak\u017ce podstawowy warunek wzrostu gospodarczego. Pa\u0144stwo, odgrywaj\u0105c rol\u0119 regulatora proces\u00f3w rozwojowych, zar\u00f3wno w rolnictwie, jak i jego otoczeniu, realizuje r\u00f3\u017cnego rodzaju cele.<\/p>\n

Nie miejmy wi\u0119c w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce wsparcie finansowe sektora rolnego jest potrzebne!<\/strong><\/p>\n

Opracowa\u0142a dr hab. Anna Nowak, prof. uczelni
Katedra Ekonomii i Agrobiznesu
Wydzia\u0142 Agrobioin\u017cynierii<\/p>\n

Bibliografia<\/h5>\n
Adamowicz M. (2009), Wsp\u00f3\u0142czesna rola rolnictwa a modele interwencjonizmu rolnego. Wie\u015b i Rolnictwo, 2(143), 32-54.<\/h5>\n
Eurostat (2023), https:\/\/ec.europa.eu\/eurostat\/data\/database<\/a> (17.12.2023).<\/h5>\n
GUS (2023), https:\/\/bdl.stat.gov.pl\/bdl\/start<\/a> (17.12.2023).<\/h5>\n
Kasztelan A., Nowak A., Bujanowicz-Hara\u015b B. (2019), Polskie rolnictwo wobec wyzwa\u0144 wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. T. 2, Wymiar spo\u0142eczny i \u015brodowiskowy. Wydawnictwo Uniwersytetu Przyrodniczego.<\/h5>\n
Komorowska D. (2014), Prawid\u0142owo\u015bci rozwoju rolnictwa a rozw\u00f3j wsp\u00f3\u0142czesnego rolnictwa. Zeszyty Naukowe SGGW w Warszawie, Problemy Rolnictwa \u015awiatowego, 14(3), 98\u2013110.<\/h5>\n
Kowalczyk S., Kwasek M. (2020), Relations: agriculture \u2013 economy in the theory of economics<\/em>. Problems of Agricultural Economics. 2020, 365(4), 33-60.<\/h5>\n
Nowak A., Jarosz-Angowska A., Klikocka H., Krukowski A., \u00a0Kubik R., Kasztelan A. (2023), Potencja\u0142 polskiego rolnictwa na tle kraj\u00f3w UE w zakresie zapewnienia bezpiecze\u0144stwa \u017cywno\u015bciowego i energetycznego. Instytut Naukowo-Wydawniczy \u201eSpatium\u201d.<\/h5>\n
Nowak A., Marczak P. (2021), Miejsce rolnictwa w gospodarce kraj\u00f3w cz\u0142onkowskich Unii Europejskiej. Agronomy Science 76(1), 85-96.<\/h5>\n
\u00a0<\/h5>\n <\/div>\n\t\t\t\t\t\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n<\/section>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czy warto inwestowa\u0107 w sektor, kt\u00f3ry traci na znaczeniu? Rzecz o rolnictwie. Cykl: “Nauki Rolnicze XXI wieku” Ju\u017c Ksenofont – grecki pisarz i historyk, pisa\u0142 na prze\u0142omie V i IV wieku, \u017ce \u201e(…) nawet mocni \u017cy\u0107 by nie mogli, gdyby nie by\u0142o rolnik\u00f3w\u201d. Czy prawda ta jest wci\u0105\u017c aktualna? A je\u015bli tak, to dlaczego wok\u00f3\u0142 sektora rolnego toczy si\u0119 wci\u0105\u017c […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":155608,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"elementor_header_footer","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[12],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/155607"}],"collection":[{"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=155607"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/155607\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":155618,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/155607\/revisions\/155618"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/media\/155608"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=155607"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=155607"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=155607"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}