{"id":154947,"date":"2024-02-09T07:50:40","date_gmt":"2024-02-09T06:50:40","guid":{"rendered":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/?p=154947"},"modified":"2024-02-05T12:56:03","modified_gmt":"2024-02-05T11:56:03","slug":"odkrywamy-gleby-antropogeniczne-lublina-cykl-nauki-rolnicze-xxi-wieku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/odkrywamy-gleby-antropogeniczne-lublina-cykl-nauki-rolnicze-xxi-wieku\/","title":{"rendered":"Odkrywamy gleby antropogeniczne Lublina. Cykl: \u201cNauki Rolnicze XXI wieku\u201d"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t
\n\t

Odkrywamy gleby antropogeniczne Lublina. Cykl: “Nauki Rolnicze XXI wieku.”<\/h2>\n

Jak co roku, 5 grudnia obchodzili\u015bmy \u015awiatowy dzie\u0144 gleby<\/a>, tym razem pod has\u0142em: Gleba i woda \u2013 \u017ar\u00f3d\u0142o \u017cycia. Gleba i woda stanowi\u0105 podstaw\u0119 produkcji \u017cywno\u015bci, ekosystem\u00f3w i dobrobytu ludzi.<\/strong><\/p>\n

Polskie Towarzystwo Gleboznawcze w aktualnej Systematyce gleb Polski (2019) podaje, \u017ce gleba to powierzchniowa cz\u0119\u015b\u0107 skorupy ziemskiej (litosfery) lub trwale powi\u0105zane z litosfer\u0105 za po\u015brednictwem budynk\u00f3w lub budowli nagromadzenie cz\u0119\u015bci mineralnych i organicznych, kt\u00f3re ma zdolno\u015b\u0107 zaopatrywania organizm\u00f3w \u017cywych w wod\u0119 i sk\u0142adniki pokarmowe. Cz\u0119\u015bci te pochodz\u0105 z wietrzenia lub akumulacji, naturalnej lub antropogenicznej i z up\u0142ywem czasu ulegaj\u0105 przeobra\u017ceniu przy udziale czynnik\u00f3w glebotw\u00f3rczych, m.in. klimatu, reliefu, organizm\u00f3w \u017cywych, wody, cz\u0142owieka. Gleba jest cennym zasobem \u015brodowiska, kt\u00f3ry jednak jest najcz\u0119\u015bciej ukryty przed naszymi oczami, szczeg\u00f3lnie w miastach.<\/p>\n

Sp\u00f3jrzmy na map\u0119 Lublina<\/a> <\/strong>(warstwa: Corine Land Cover 2018). Niemal po\u0142ow\u0119 powierzchni miasta stanowi\u0105 grunty zabudowane i zurbanizowane, ale \u2013 ciekawe, czy to wiedzieli\u015bcie? \u2013 mamy w Lublinie tak\u017ce prawie 34% grunt\u00f3w rolnych (w tym oko\u0142o 28% grunt\u00f3w ornych) i niemal 12% grunt\u00f3w le\u015bnych oraz zadrzewionych i zakrzewionych. \u0141\u0105ki i pastwiska trwa\u0142e, kt\u00f3rych jest prawie 3%, znajdziemy g\u0142\u00f3wnie w dolinach lubelskich rzek. Jakie gleby mo\u017cna zatem znale\u017a\u0107 w naszym mie\u015bcie? Je\u017celi chcecie si\u0119 tego dowiedzie\u0107, to zapraszamy na gleboznawcz\u0105 wypraw\u0119 po Lublinie, w trakcie kt\u00f3rej przedstawimy wybrane typy gleb.<\/p>\n

Dla miasta charakterystyczne s\u0105 gleby silnie przekszta\u0142cone przez cz\u0142owieka (gleby antropogeniczne): gleby technogeniczne, ale tak\u017ce kulturoziemne.<\/p>\n

\"widokGleby technogeniczne wyst\u0119puj\u0105 na terenach zurbanizowanych, wzd\u0142u\u017c szlak\u00f3w komunikacyjnych (dr\u00f3g i linii kolejowych), w rejonie zak\u0142ad\u00f3w przemys\u0142owych, na sk\u0142adowiskach odpad\u00f3w.<\/p>\n

W Lublinie znajdziemy wiele podtyp\u00f3w gleb technogenicznych. Ekranosole<\/strong><\/a> to gleby przykryte lit\u0105 warstw\u0105 technogeniczn\u0105 (uszczelnione), np. asfaltem. Wyst\u0119puj\u0105 pod drogami, placami, chodnikami, parkingami itp. Urbisole<\/a> <\/strong>powstaj\u0105 podczas tworzenia zabudowy, np. mieszkalnej. Gleby te zawieraj\u0105 znaczne ilo\u015bci tzw. artefakt\u00f3w: r\u00f3\u017cnych odpad\u00f3w budowlanych i komunalnych \u2013 \u00a0szk\u0142a, ceramiki, tworzyw sztucznych, ale, w odr\u00f3\u017cnieniu od ekranosoli, nie s\u0105 uszczelnione. Edifisole<\/strong> to p\u0142ytkie gleby tworz\u0105ce si\u0119 samoistnie na obiektach skonstruowanych przez cz\u0142owieka z materia\u0142u naniesionego przez wiatr lub wody opadowe albo ze zwietrzeliny materia\u0142u budowlanego. W trakcie spaceru po mie\u015bcie sp\u00f3jrzmy zatem na rynny, za\u0142omki mur\u00f3w i poszukajmy tam ro\u015blin. Zakorzeni\u0142y si\u0119 one w\u0142a\u015bnie w edifisolach. Konstruktosole<\/strong><\/a> w Lublinie znajdziemy np. na dachach budynk\u00f3w lub gara\u017cy podziemnych, na tarasach lub w specjalnych niszach na\u015bciennych, gdzie stanowi\u0105 pod\u0142o\u017ce ogrod\u00f3w i ziele\u0144c\u00f3w. Turbisole<\/strong><\/a> to gleby o zniszczonych powierzchniowych warstwach na skutek g\u0142\u0119bokiego zmieszania. Gleby te powszechnie wyst\u0119puj\u0105 na terenie cmentarzy oraz tam, gdzie prowadzono roboty ziemne i budowlane. W obr\u0119bie zieleni miejskiej, np. trawnik\u00f3w, znajdziemy gleby technogeniczne pr\u00f3chniczne<\/strong><\/a>, o sztucznie ukszta\u0142towanym lub znacznie pog\u0142\u0119bionym poziomie pr\u00f3chnicznym w wyniku zabieg\u00f3w rekultywacyjnych.<\/p>\n

Gleby kulturoziemne na terenie Lublina wyst\u0119puj\u0105 m.in. w obr\u0119bie ogr\u00f3dk\u00f3w dzia\u0142kowych oraz park\u00f3w miejskich. Jednym z podtyp\u00f3w kulturoziem\u00f3w s\u0105 hortisole<\/a> <\/strong>\u2013 gleby ogrodowe, kt\u00f3re maj\u0105 g\u0142\u0119boki i ciemno zabarwiony poziom pr\u00f3chniczny, utworzony dzi\u0119ki g\u0142\u0119bokiemu przekopywaniu oraz intensywnemu i d\u0142ugotrwa\u0142emu nawo\u017ceniu z u\u017cyciem odpad\u00f3w organicznych z gospodarstw domowych i samodzielnie produkowanego kompostu. Warto doda\u0107, \u017ce ogr\u00f3dki dzia\u0142kowe s\u0105 jedn\u0105 z form rolnictwa miejskiego, kt\u00f3re w ostatnich latach zyskuje popularno\u015b\u0107.<\/p>\n

Na zako\u0144czenie naszej opowie\u015bci zach\u0119camy do wyprawy po Lublinie i obserwacji gleb w terenie: w naturalnych ods\u0142oni\u0119ciach, np. na skarpach, lub te\u017c podziwiania przekroj\u00f3w (profil\u00f3w) gleb przy okazji prowadzonych ziemnych prac budowlanych. Popatrzmy te\u017c w g\u00f3r\u0119 \u2013 tam te\u017c mo\u017ce by\u0107 gleba…<\/p>\n

\u00a0<\/h5>\n
Autorki<\/strong><\/h5>\n
dr hab. Maja Bryk, profesor uczelni<\/strong><\/h5>\n
dr hab. in\u017c. Beata Ko\u0142odziej, profesor uczelni<\/strong><\/h5>\n
Instytut Gleboznawstwa, In\u017cynierii i Kszta\u0142towania \u015arodowiska \u2013 Zak\u0142ad Nauk o \u015arodowisku Glebowym<\/strong><\/h5>\n
Wydzia\u0142 Agrobioin\u017cynierii<\/strong><\/h5>\n
\u00a0<\/h5>\n
Literatura<\/strong><\/h5>\n
    \n
  1. \n
    Ewidencja Grunt\u00f3w i Budynk\u00f3w, stan 01.01.2023 r.<\/strong><\/h5>\n<\/li>\n
  2. \n
    Systematyka gleb Polski, wyd. 6 (2019). Polskie Towarzystwo Gleboznawcze<\/strong><\/h5>\n<\/li>\n<\/ol>\n <\/div>\n\t\t\t\t\t\t <\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t <\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t <\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t <\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t <\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t <\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t <\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t <\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t <\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t <\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t <\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t <\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t <\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t <\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t <\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t <\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t <\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t <\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t <\/div>\n\t\t\t\t
    \n\t <\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n<\/section>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Odkrywamy gleby antropogeniczne Lublina. Cykl: “Nauki Rolnicze XXI wieku.” Jak co roku, 5 grudnia obchodzili\u015bmy \u015awiatowy dzie\u0144 gleby, tym razem pod has\u0142em: Gleba i\u00a0woda \u2013 \u017ar\u00f3d\u0142o \u017cycia. Gleba i\u00a0woda stanowi\u0105 podstaw\u0119 produkcji \u017cywno\u015bci, ekosystem\u00f3w i\u00a0dobrobytu ludzi. Polskie Towarzystwo Gleboznawcze w\u00a0aktualnej Systematyce gleb Polski (2019) podaje, \u017ce gleba to powierzchniowa cz\u0119\u015b\u0107 skorupy ziemskiej (litosfery) lub trwale […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":154949,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"elementor_header_footer","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[12],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/154947"}],"collection":[{"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=154947"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/154947\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":154956,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/154947\/revisions\/154956"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/media\/154949"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=154947"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=154947"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=154947"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}