{"id":154667,"date":"2024-01-26T08:57:52","date_gmt":"2024-01-26T07:57:52","guid":{"rendered":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/?p=154667"},"modified":"2024-01-26T08:58:15","modified_gmt":"2024-01-26T07:58:15","slug":"tajemniczy-zloty-korzen-i-jego-cenne-wlasciwosci-czym-jest-i-jak-dziala-rozeniec-gorski-cykl-nauki-rolnicze-xxi-wieku","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/tajemniczy-zloty-korzen-i-jego-cenne-wlasciwosci-czym-jest-i-jak-dziala-rozeniec-gorski-cykl-nauki-rolnicze-xxi-wieku\/","title":{"rendered":"Tajemniczy z\u0142oty korze\u0144 i jego cenne w\u0142a\u015bciwo\u015bci. Czym jest i jak dzia\u0142a r\u00f3\u017ceniec g\u00f3rski? Cykl: “Nauki Rolnicze XXI wieku”"},"content":{"rendered":"\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t
\n\t

Tajemniczy z\u0142oty korze\u0144 i jego cenne w\u0142a\u015bciwo\u015bci. Czym jest i jak dzia\u0142a r\u00f3\u017ceniec g\u00f3rski? Cykl: “Nauki Rolnicze XXI wieku”<\/h2>\n

R\u00f3\u017ceniec g\u00f3rski (Rhodiola rosea<\/em> L.) jest ro\u015blin\u0105 wieloletni\u0105 nale\u017c\u0105c\u0105 do rodziny gruboszowatych. W stanie naturalnym wyst\u0119puje w obszarze oko\u0142obiegunowym Europy, Azji i Ameryki P\u00f3\u0142nocnej. \u00a0Zasiedla tereny g\u00f3rzyste i skaliste wybrze\u017ca. W Polsce mo\u017cna go spotka\u0107 na terenie park\u00f3w narodowych w Karpatach i Sudetach, w szczeg\u00f3lno\u015bci w pobli\u017cu potok\u00f3w g\u00f3rskich, na wilgotnych zboczach oraz w obr\u0119bie niskich muraw naskalnych. W celu pozyskania surowca zielarskiego, ro\u015blina ta z powodzeniem mo\u017ce by\u0107 uprawiana w innych rejonach, niemniej jednak do optymalnego wzrostu wymaga do\u015b\u0107 niskich temperatur (zw\u0142aszcza latem), wysokiej wilgotno\u015bci powierza oraz dobrego nas\u0142onecznienia.<\/strong><\/p>\n

\"r\u00f3\u017ceniec\"Surowiec zielarski jakim jest k\u0142\u0105cze (potocznie zwane korzeniem) zbiera si\u0119 z ro\u015blin 5-6 letnich. Po oczyszczeniu i umyciu tnie si\u0119 je na mniejsze kawa\u0142ki i suszy w temperaturze 60\u201380\u00b0C. Ze wzgl\u0119du na z\u0142ot\u0105 barw\u0119, widoczn\u0105 pod powierzchni\u0105 sk\u00f3rki k\u0142\u0105cza, obszar naturalnego wyst\u0119powania oraz specyficzny r\u00f3\u017cany zapach ro\u015blina ta jest r\u00f3wnie\u017c zwana z\u0142otym korzeniem, korzenieniem arktycznym lub korzeniem r\u00f3\u017canym. Jego charakterystyczny zapach jest niekiedy wykorzystywany do aromatyzowania napoj\u00f3w alkoholowych a li\u015bcie i m\u0142ode p\u0119dy, o nieco gorzkim smaku, mog\u0105 by\u0107 spo\u017cywane na surowo lub po zblanszowaniu dodawane do sa\u0142atek. W celach terapeutycznych z k\u0142\u0105czy r\u00f3\u017ce\u0144ca g\u00f3rskiego wytwarza si\u0119 m.in. napary, nalewki oraz wyci\u0105gi.<\/p>\n

Maj\u0105c na wzgl\u0119dzie unikalne walory surowca oraz zwi\u0105zk\u00f3w w nim zawartych okre\u015bla si\u0119 go mianem adaptogenu. Okre\u015blenie \u201eadaptogen\u201d wywodzi si\u0119 z j\u0119zyka \u0142aci\u0144skiego od s\u0142owa adaptare<\/em> i oznacza \u201eprzystosowywa\u0107 si\u0119\u201d. Adaptogeny maj\u0105 za zadanie przystosowanie organizmu do warunk\u00f3w stresowych poprzez zwi\u0119kszenie wydolno\u015bci fizycznej i sprawno\u015bci psychicznej.<\/p>\n

\"r\u00f3\u017ceniecOd czas\u00f3w staro\u017cytnych podziemne cz\u0119\u015bci r\u00f3\u017ce\u0144ca wykorzystywane by\u0142y w medycynie ludowej w celu pobudzenia organizmu, \u0142agodzenia l\u0119ku i zm\u0119czenia oraz poprawy og\u00f3lnej kondycji organizmu podczas intensywnej pracy, w trakcie choroby czy rekonwalescencji. Ponadto uzyskane z nich preparaty stosowano do leczenia obrz\u0119k\u00f3w, chor\u00f3b sk\u00f3ry oraz \u0142agodzenia b\u00f3lu g\u0142owy i kr\u0119gos\u0142upa.<\/p>\n

Wsp\u00f3\u0142czesne doniesienia naukowe wskazuj\u0105, \u017ce zwi\u0105zki zawarte w r\u00f3\u017ce\u0144cu g\u00f3rskim charakteryzuj\u0105 si\u0119 wieloma w\u0142a\u015bciwo\u015bciami prozdrowotnymi, w tym dzia\u0142aniem przeciwdepresyjnym i adaptogennym obejmuj\u0105cym redukcj\u0119 stresu, niepokoju, l\u0119ku i nadmiernej nerwowo\u015bci, ograniczenie zm\u0119czenia, popraw\u0119 samopoczucia, zwi\u0119kszenie zdolno\u015bci do zapami\u0119tywania, wspomaganie proces\u00f3w my\u015blowych i koncentracji, a tak\u017ce wieloma innymi funkcjami m.in. aktywno\u015bci\u0105 przeciwutleniaj\u0105c\u0105 i antymikrobiologiczn\u0105, dzia\u0142aniem przeciwzapalnym i wspomagaj\u0105cym uk\u0142ad odporno\u015bciowy oraz dzia\u0142aniem ochronnym w stosunku do kom\u00f3rek uk\u0142adu nerwowego, serca i w\u0105troby.<\/p>\n

Za korzystne cechy r\u00f3\u017ce\u0144ca odpowiada szeroka gama zwi\u0105zk\u00f3w bioaktywnych w nim zawartych. Spo\u015br\u00f3d oko\u0142o 140 odkrytych zwi\u0105zk\u00f3w, szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 przypisuje si\u0119 salidrozydowi, tyrozolowi oraz tzw. rozawinom (m.in.\u00a0 rozawinie, rozarynie i rozynie). Ponadto, w sk\u0142ad r\u00f3\u017ce\u0144ca wchodzi wiele innych zwi\u0105zk\u00f3w bioaktywnych w tym kwasy fenolowe, flawonoidy, antrachinony, alkaloidy i olejki eteryczne.<\/p>\n

\"r\u00f3\u017ceniecPomimo, \u017ce preparaty z r\u00f3\u017ce\u0144ca g\u00f3rskiego powszechnie uwa\u017cane s\u0105 za bezpieczne, ich nadmierne za\u017cywanie mo\u017ce niekiedy powodowa\u0107 wyst\u0105pienie \u0142agodnych lub umiarkowanych dzia\u0142a\u0144 niepo\u017c\u0105danych obejmuj\u0105cych m.in. problemy z zasypianiem, b\u00f3le g\u0142owy, brzucha czy biegunk\u0119. Nie zaleca si\u0119 r\u00f3wnie\u017c ich stosowania w trakcie ci\u0105\u017cy i laktacji, u dzieci, a tak\u017ce os\u00f3b przyjmuj\u0105cych inne \u015brodki przeciwdepresyjne.<\/p>\n

Podsumowuj\u0105c r\u00f3\u017ceniec g\u00f3rski stanowi bogate \u017ar\u00f3d\u0142o zwi\u0105zk\u00f3w bioaktywnych o wielokierunkowym dobroczynnym wp\u0142ywie na organizm cz\u0142owieka. Nale\u017cy jednak pami\u0119ta\u0107, \u017ce korzystanie z zasob\u00f3w apteki Matki Natury powinno by\u0107 obywa\u0107 si\u0119 \u015bwiadomie i zachowaniem zasad ostro\u017cno\u015bci. Ro\u015blin zielarskich nie nale\u017cy traktowa\u0107 jako remedium na ka\u017cd\u0105 chorob\u0119, ale jako uzupe\u0142nienie codziennej diety pozwalaj\u0105ce na zachowanie zdrowia i dobrego samopoczucia<\/p>\n

tekst: dr in\u017c. \u0141ukasz S\u0119czyk<\/strong><\/h5>\n
Katedra Ro\u015blin Przemys\u0142owych i Leczniczych<\/strong><\/h5>\n
Wydzia\u0142 Agrobioin\u017cynierii<\/strong><\/h5>\n
Literatura:<\/h5>\n
Amsterdam, J. D., & Panossian, A. G. (2016). Rhodiola rosea<\/em> L. as a putative botanical antidepressant. Phytomedicine, 23(7), 770\u2013783.<\/h5>\n
Anghelescu, I. G., Edwards, D., Seifritz, E., & Kasper, S. (2018). Stress management and the role of Rhodiola rosea: a review. In International Journal of Psychiatry in Clinical Practice, 22 (4), 242\u2013252.<\/h5>\n
Ko\u0142odziej B. [red.], (2010). Uprawa zi\u00f3\u0142. Poradnik dla plantator\u00f3w. Wyd. PWRiL., ISBN: 978-83-09-01110-1, 373-376.<\/h5>\n
S\u0119czyk, \u0141., Sugier, D., Dervi\u015fo\u011flu, G., \u00d6zdemir, F. A., & Ko\u0142odziej, B. (2023). Phytochemical profile, in vitro bioaccessibility, and anticancer potential of golden root (Rhodiola rosea<\/em> L.) extracts. Food Chemistry, 404.<\/h5>\n
\u00a0<\/h5>\n
Zdj\u0119cia:<\/h5>\n
https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/e\/ef\/Rhodiola_rosea_a2.jpg<\/a><\/h5>\n
https:\/\/www.uib.no\/en\/universitygardens\/136281\/rhodiola-rosea-rose-root<\/a><\/h5>\n
https:\/\/de.wikipedia.org\/wiki\/Rosenwurz#\/media\/Datei:Rosenrot_og_m%C3%A5segg.jpg<\/a><\/h5>\n
\u00a0<\/h5>\n <\/div>\n\t\t\t\t\t\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t
\n\t <\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t<\/div>\n<\/section>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tajemniczy z\u0142oty korze\u0144 i jego cenne w\u0142a\u015bciwo\u015bci. Czym jest i jak dzia\u0142a r\u00f3\u017ceniec g\u00f3rski? Cykl: “Nauki Rolnicze XXI wieku” R\u00f3\u017ceniec g\u00f3rski (Rhodiola rosea L.) jest ro\u015blin\u0105 wieloletni\u0105 nale\u017c\u0105c\u0105 do rodziny gruboszowatych. W stanie naturalnym wyst\u0119puje w obszarze oko\u0142obiegunowym Europy, Azji i Ameryki P\u00f3\u0142nocnej. \u00a0Zasiedla tereny g\u00f3rzyste i skaliste wybrze\u017ca. W Polsce mo\u017cna go spotka\u0107 na terenie park\u00f3w narodowych w Karpatach i Sudetach, w szczeg\u00f3lno\u015bci w pobli\u017cu […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":154668,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"elementor_header_footer","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[12],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/154667"}],"collection":[{"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=154667"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/154667\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":154675,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/154667\/revisions\/154675"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/media\/154668"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=154667"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=154667"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/up.lublin.pl\/agrobio\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=154667"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}